,,ŚWIAT WEDŁUG PSZCZÓŁ"-SARAH HAMBRO

Źródło

Fascynuje mnie świat pszczół i kiedy tylko mogę, to poszerzam wiedzę o tych pracowitych owadach. Im więcej o nich się dowiaduję, tym trudniej mi wyobrazić sobie świat bez nich. Natura nie byłaby już taka sama, podobnie jak kultura człowieka. 

Sarah Hambro, norweska dziennikarka książką ,,Świat według pszczół" stworzyła literacki manifest w obronie życia pszczół. Autorka skupia się na pszczołach miodnych, Apis mellifera i podaje szereg argumentów za tym, by dbać o małe bzykające owady zbierające nektar. Dzięki książce poznajemy wpływ pszczół na środowisko, poznajemy ich ewolucję oraz fakty i mity. Sarah Hambro wspomina o mężczyznach, którzy prawdopodobnie mieli największy wkład w szerzenie wiedzy o pszczołach: Charls Butler, Jan Swammerdam, Francois Huber, Karl von Frisch, Martin Lindauer, Markus Sydenham. Nie tylko mężczyźni zajmowali się pszczelarstwem i badaniami nad pszczołami. Eva Crane z Anglii jest najbardziej znaną badaczką pszczół. W 1942 roku zaczęła zajmować się pszczelarstwem, by mieć dostęp do słodyczy podczas wojny, kiedy Wielka Brytania była odizolowana od kontynentu europejskiego i USA. Popadła w obsesję nad pszczołami, porzuciła fizykę  jądrową i zagłębiła się w świat owadów. Dzięki jej badaniom można się dowiedzieć, że wiele kultur ze zbiorami miodu łączyło różne rytuały. W kraju Bassari w Senegalu mężczyźni, którzy mieli wziąć udział w polowaniu na miód, musieli przez kilka dni przed zbiorem powstrzymywać się od seksu. Ci, którzy złamali tabu, mieli obowiązek pozostać w domu. Musieli także zdać się na łaskę swoich towarzyszy, którzy ustalali odpowiednią karę za przestępstwo. 

Autorka twierdzi, że żadne zwierzę nie odzwierciedla naszej intelektualnej i kulturowej historii tak jak pszczoła. W wielu kulturach świata istnieje przekonanie, że ludzkie dusze przybierają postać pszczół. Hieroglif przedstawiający pszczołę reprezentował króla Dolnego Egiptu. Babilończycy i Sumerowie używali miodu w egzorcyzmach. Za pomocą słodyczy złe duchy miały zostać wywabione z ciała. Pszczoły jako symbol religijny stały się częścią religii greckiej. Były związane z muzami, boginiami sztuki, ale były też łącznikiem między światem żywych i umarłych. Pogański zwyczaj podawania miodu zmarłym odbywał się w Rosji i przetrwał po chrystianizacji kraju. W chrześcijaństwie pszczołę przedstawiano głównie jako alegorię-moralny przykład do naśladowania za niestrudzoną pracę i uporządkowane społeczeństwo. Autorka podaje przykłady wykorzystania pszczół  i miodu w bitwach i wojnach. Napoleon uczynił pszczołę swoim symbolem i stosował go wszędzie. Na szacie koronacyjnej, w herbie, w dekoracji stołu i na dywanach, na szkle, ceramice, a nawet na kapciach żony Józefiny. Sarah Hambro podaje przykłady inspiracji pszczołami w kulturze np.: instalacja Josepha Beuysa Pompa miodowa z 1976 roku, Lot trzmiela Nikołaja Rimskiego-Korsakowa, powieść Sekretne życie pszczół Sue Monk Kidd, zbiór wierszy Ariel Sylvii Plath i wiele innych.

,,Świat według pszczół" to fasynująca opowieść utkana z faktów, rozmów i ciekawych anegdot, która zdradza wiele sekretów z życia pszczół i w wielkim skrócie zarysowuje kolejne kroki w rozwoju pszczelarstwa. Autorka udowadnia, że pszczoły mogą być pryzmatem, przez który można spojrzeć na cały świat. Nie pozwólmy im na masowe wymieranie spowodowane urbanizacją, zanieczyszczeniami i pestycydami. Zakładajmy łąki kwiatowe, gdzie będą mogły żyć pszczoły, trzmiele i inne owady. Niech żyją obok nas:)

Dla miłośników literatury faktu i reportaży polecam książki z Księgarni Tania Książka.

Tytuł: Świat według pszczół

Autor: Sarah Hambro

Wydawnictwo: Mova

Kategoria: literatura faktu

Data wydania: 2021-03-01

Liczba stron: 208

Tłumacz: Joanna Barbara Bernat

Cytaty str. 81, 113, 130

,,OSTATNI TAKI SZCZYT. JAK ZDOBYTO KANCZENDZONGĘ"-MICK CONEFREY

Źródło

Kanczendzonga wznosi się na granicy północnoindyjskiego stanu Sikkim oraz Nepalu i jest widoczna z miasteczek pogórza. Zanim została zdobyta budziła podziw ze strony mieszkańców Sikkimu, którzy czcili ją jako najświętszą z gór. Do XIX wieku o Kanczendzondze nikt na świecie nie słyszał. Zrobiło się o niej głośno kiedy Brytyjczycy, kolonizując Indie, dotarli do Sikkimu. Obecnie Kanczendzongę przyćmił Everest, ale w latach trzydziestych XX wieku była to przez jakiś czas najsłynniejsza góra świata.

Mick Conefrey  jest uznanym na arenie międzynarodowej filmowcem i pisarzem. Stworzył kilka filmów dokumentalnych na temat wspinaczki i odkryć wysokogórskich dla stacji BBC. Książkę ,,Ostatni taki szczyt. Jak zdobyto Kanczendzongę" oparł w dużej części na dokumentach, listach i pamiętnikach, które ukazały się po 1955 roku. Dzięki tym nieznanym wcześniej dokumentom mógł wejrzeć w historię wypraw na Kanczendzongę.

Autor pokazuje dobitnie, dlaczego dla wspinaczy Kanczendzonga jest wielkim wyzwaniem. Góra wznosi się kilkaset kilometrów od Zatoki Bengalskiej, która regularnie sprowadza na te okolice obfite deszcze monsunowe. Granie chłostane są przez lodowate wiatry mogące poszarpać namiot na strzępy, a po zboczach przetaczają się lawiny. Wspinacze muszą walczyć nie tylko z siłami natury, ale też z niedożywieniem, brakiem snu, niedotlenieniem i skrajnym zmęczeniem.

W książce autor dokładnie opisuje ekspedycje na Kanczendzongę od 1905 roku do 1955 roku, a także śledzi losy wspinaczy już po 25 maja 1955 roku. A wszystko zaczyna się od Douglasa Freshfielda-majętnego, inteligentnego i nieustępliwego Brytyjczyka, który w 1868 roku jako pierwszy człowiek z Europy Zachodniej zdobył niższy ze szczytów Elbrusu; wspinał się w górach Ruwenzori leżące na terenie Ugandy, a w 1899 roku odwiedził ze swoją ekspedycją Himalaje. W książce opisał wyprawę i przyznał, że nie wspiął się na Kanczendzongę, ale wyraził nadzieję, że dzięki jego szczegółowym opisom, fotografiom i mapom zainspiruje alpinistów do zdobycia tej góry. Śmiałkowie znaleźli się i w 1905 roku Jules Jacot-Guillarmod-lekarz, przedstawiciel szwajcarskiej burżuazji oraz Aleister Crowley-Anglik wywodzący się z bogatego i malowniczego rodu, który interesował się ezoteryką, zorganizowali wyprawę na Kanczendzongę. Kolejne ekspedycje podejmowali: Paul Bauer-Niemiec wierzący, że wspinaczka wysokogórska nauczy młodzież bezinteresowności i braterstwa; Amerykanin Edgar E. Farmer samotnie podążający na szczyt; Niemiec Gunter Oscar Dyhrenfurth; George Band, absolwent Cambrige układający absurdalne wierszyki w wolnych chwilach; Joe Brown, budowlaniec z Manchesteru rzucający śmieszne powiedzonka ku uciesze kolegów. Autor płynnie przechodzi od jednej wyprawy do drugiej i podaje istotne dla wspinaczki szczegóły.

Mick Conefrey opisuje nie tylko dokonania znanych zdobywców ośmiotysięczników, ale zwraca uwagę także na cichych bohaterów alpinizmu, czyli na Lepczów i Szerpów, którzy są zapomniani i niedoceniani, a przecież odgrywali znaczną rolę w podboju gór. Jako ludzie prości żyli i umierali anonimowo. Dźwigali bagaże i sprzęt na kolejne obozy w górach obwiązani tylko liną, często bez butów, bo nie stać ich było na ich zakup... ginęli w górach anonimowo.

,,Ostatni taki szczyt. Jak zdobyto Kanczendzongę" to książka pokazująca jak po pięćdziesięciu latach i pięciu próbach trzeci pod względem wysokości szczyt świata został zdobyty. To książka o podejmowaniu ryzyka, pokonywaniu przeciwności losu, wytrwałości w dążeniu do celu, walce o przetrwanie, współpracy, duchu koleżeństwa. Mick Conefrey pokazuje jak ewoluowała wspinaczka wysokogórska i uświadamia, że zdobycie Kanczendzongi to triumf woli, uporu i umiejętności. Serdecznie polecam książkę miłośnikom wspinaczek górskich:)

Zapraszam do odwiedzenia księgarni Tania Książka, gdzie można znaleźć najnowsze bestsellery:)

Tytuł: Ostatni taki szczyt. Jak zdobyto Kanczendzongę

Autor: Mick Conefrey

Wydawnictwo: Mova

Kategoria: literatura faktu

Tytuł oryginału: The Last Great Mountain. The First Ascent of Kangchenjunga

Data wydania: 2021-05-19

Liczba stron: 360

ISBN: 9788366890022

Tłumacz: Robert J. Szmidt

,,ZNIKAJĄC. OPOWIEŚĆ DROGI"-MAREK RAGANOWICZ

 

Źródło

Jeśli mam taką możliwość, to sięgam po książki o tematyce górskiej. Tym razem wybrałam publikację Marka Raganowicza ,,Znikając. Opowieść drogi", którą wypatrzyłam w popularnej księgarni Tania Książka. 

Marek Raganowicz to jeden z najsłynniejszych polskich wspinaczy wielkościanowych, zdobywca Polskiego Złotego Czekana. ,,Znikając. Opowieść drogi" jest drugą książką w jego dorobku. Jego pierwsza książka ,,Zapisany w kręgach" została wybrana Książką Górską Roku 2017. Marek Raganowicz z wykształcenia jest kulturoznawcą, pracuje na platformach wiertniczych na Morzu Północnym. W górskim świecie cenione są jego nowe drogi, które wytyczał z Marcinem Tomaszewskim na ścianach Great Trango Tower w Pakistanie, Polar Sun Spire na Ziemi Baffina i Ścianie  Trolli w Norwegii. 

Regan, jak nazywany jest Raganowicz, dzieli się swoimi przeżyciami z wypraw przez Yosemity, Alaskę i Karakorum. Prawdziwe historie z wypraw i opowieści o ludziach, których spotkał na swojej drodze przeplatają się z tymi powstałymi w jego wyobraźni. Epizody czysto autobiograficzne oraz opowieści innych ludzi jak np. Kimiko czy Ryżowego Buddy, przenikają się oraz tworzą barwną mozaikę prowadzącą do duszy Regana i jego drogi na szczyt. Dla autora wspinanie się jest rodzajem wolności, sposobem na życie, przygodą i wyzwaniem. Ściana, na którą się wspina staje się mikrokosmosem, w którym izoluje się od świata zewnętrznego. Wspina się w ciszy i zapamiętaniu skupiony na każdym ruchu, aby nie odpaść od ściany, ale na końcowym stanowisku krzyczy dziko, bez zahamowań, gdy osiągnie upragniony cel.

Przeczytałam książkę Marka Raganowicza i nadal nie mogę wyjść z podziwu, jak on może biwakować przez kilka dni podczepiony do ściany liczącej sześć tysięcy trzysta metrów wysokości. W jaki sposób przez wiele godzin holuje worki ze sprzętem podczas paraliżującego zimna czy śpi zaczepiony na linach. Wszystko to wymaga ogromnego wysiłku, ale trud opłaca się, gdy można doznać wspaniałych uczuć podczas picia porannej kawy przy Great Trango Tower jednej z dwóch największych skalnych ścian świata.

,,Znikając. Opowieść drogi" to ciekawa historia o wolności, przygodzie, pasji do wspinania, pokonywaniu własnych słabości. Intensywne przeżycia, piękno przyrody, ludzie, historie, wspinaczki i marzenia, to wszystko znajduje się w książce Marka Raganowicza. Polecam miłośnikom wspinaczki i opowieści o nietuzinkowych ludziach.

Zapraszam do sprawdzenia beletrystyki w księgarni Tania Książka.

Tytuł: Znikając. Opowieść drogi

Autor: Marek Raganowicz

Wydawnictwo: Znak

Kategoria: literatura faktu

Data wydania: 2021-03-24

Liczba stron: 336

ISBN: 9788324062089

,,ALPINIŚCI STALINA"- Cédric Gras

 

Źródło

1920 rok. Syberia, Krasnojarsk. Do domu Iwana Abałakowa, majętnego kupca wchodzą żołnierze armii bolszewickiej z rozkazem aresztowania. Nowa władza często dokonuje doraźnych egzekucji popleczników mieszczaństwa i tym razem groźba śmierci zawisła nad rodziną Abałakowów. Czternastoletni Witalij i trzynastoletni Jewgienij próbują nie dopuścić do wyprowadzenia wuja, który przygarnął ich pod swój dach, gdy zostali sierotami. Czerwonogwardzista w takiej sytuacji postanawia aresztować też nastolatków... Tak rozpoczyna się opowieść o braciach Abałakowach, którą snuje Cédric Gras, francuski pisarz i podróżnik przemierzający przez dziesięć lat tereny byłego Związku Radzieckiego. Za książkę ,,Alpiniści Stalina" otrzymał francuską nagrodę dziennikarską Albert Londres Prize.

Cédric Gras uznał za swój obowiązek zgłębienie historii braci Abałakowów i uchronienie jej przed zapomnieniem. Korzystając z różnych źródeł m. in. z zachowanych dzienników Jewgienija, artykułów prasowych, materiałów z archiwów, odkrywa niezwykłą historię braci i światowego alpinizmu. Z wielką pasją odkrywa kolejne fragmenty z życia Witalija i Jewgienija. Pierwsze wyprawy wspinaczkowe w okolice Stołb, gdzie jak twierdzi autor, wciąż czuć opiekuńcze cienie braci, którzy dorastali przywarci do skały, rzucając wyzwanie grawitacji, wykonując figury akrobatyczne tuż przy krawędzi. Opisuje Jewgienija, artystę, wspinacza akrobatę, bohatera bez skazy i Witalija, inżyniera, mruka, skazańca u bram łagru. Pokazuje jak bracia wtapiają się w tłum budowniczych komunizmu i przedstawiają siebie jako dawno osieroconych kozackich synów. Wskazuje na to, jak dochodzi u nich do wewnętrznego przetasowania, gdy Witalij poświęca się sprawie postępu, bo ZSRR potrzebni są przodownicy pracy i wizjonerscy konstruktorzy oraz jak Jewgienij aspiruje do awangardy, gdyż trwa rewolucja kulturalna i młodszy z braci odkrywa kręgi moskiewskiej bohemy.

To czego dokonali bracia Abałakowie zrobiło na mnie ogromne wrażenie. Podziwiam ich nie tylko za dorosłe osiągnięcia, ale także za tygodniowe wspinaczki w dziewiczych masywach górskich Ałtaju i Syjanów, które ich ukształtowały. Za podróżniczy bakcyl i młodzieńcze wypady podczas, których uczyli się orientacji w terenie obserwując gwiazdy lub posługując się kompasem, spędzali noce na gołej ziemi rozgrzewanej tylko ciepłem ogniska i pływali tratwą po zmrożonej rzece. Za wspinaczki w górach Kaukazu, gdzie nie mieli na czym stopić śniegu w czasie siarczystego mrozu, by ugasić pragnienie, gdzie za wyposażenie służyły im liny strażackie, a mimo to jako pierwsi Rosjanie wspieli się na szczyt i zaczęli budować swoją legendę w alpinizmie. 

Świat Abałakowów odszedł w zapomnienie, a jedyne skojarzenie, jakie wywołuje ich nazwisko, to wynalazek Witalija, czyli system do łatwego mocowania liny na lodowej ścianie zwany abałakowem. Cédric Gras stara się trzymać prawdziwej wersji wydarzeń, zachowywać krytyczność wobec źródeł radzieckich, ale też unikać ich kwestionowania. Mam wrażenie, że udało mu się rzucić nowe światło na młodość Abałakowów, inne niż oficjalne ukrywające niewygodne dla władzy radzieckiej epizody z życia alpinistów.

Cieszę się, że poznałam tę niezwykłą historię Witalija i Jewgienija Abałakowów, a książkę polecam szczególnie miłośnikom gór, alpinizmu i ciekawych biografii, a jednocześnie zapraszam do zapoznania się z innymi ciekawymi publikacjami z księgarni Tania Książka:)

Tytuł: Alpiniści Stalina

Autor: Cédric Gras

Wydawnictwo: Mova

Kategoria: literatura faktu

Tytuł oryginału: Alpinistes de Staline

Data wydania: 2021-02-24

Liczba stron: 280

ISBN: 9788366718968

Tłumacz: Paweł Łapiński

Cytaty: str. 23,26

,,ODDZIAŁ ZAKAŹNY. HISTORIE BEZ CENZURY"-AGNIESZKA SZTYLER-TUROVSKY

Źródło

Dziś boję się bezsilności, boję się zmęczenia, syzyfowej pracy. Boję się braku sprzętu i tego, że zadłużone szpitale przestaną nam płacić. Boję się być pacjentem w Polsce. Ale nie boję się zwolnienia, nie boję się żadnego ze swoicch dyrektorów. Nie boję się ostracyzmu, także w medycznym środowisku, nie boję się gróźb ani życzeń śmierci, nie boję się wrzasku znajomych twarzy w miejscach, w których pracuję lub pracowałem... Mówcie głośno o tym co się dzieje... Samo się nie zmieni.

Agnieszka Sztyler-Turovsky-dziennikarka Onetu, zwyciężczyni konkursu „Sukces roku w ochronie zdrowia – Liderzy Medycyny”, finalistka konkursu „Grand Press” za reportaż i laureatka Nagrody im. Barbary N. Łopieńskiej za wywiady z ludźmi kultury i polityki napisała książkę ,,Oddział zakaźny. Historie bez cenzury", w której zawarła historie jedenastu bohaterów na co dzień pracujących przy chorych na COVID-19.

Medycy, którzy codziennie obcują z bólem, chorobą i śmiercią, którzy ratują ludziom życie, robią rzeczy trudne, odpowiedzialne i stresujące podzielili się swoimi doświadczeniami choć minister zdrowia próbował zamknąć im usta.

Przyznam, że wiele informacji z tego reportażu mnie zszokowało, zaskoczyło, ale też utwierdziło, że są  medycy, którzy odpowiedzialnie podchodzą do swojej pracy i robią to co do nich należy, jak na przykład lekarze zakaźnicy mający do czynienia z groźnymi bakteriami i wirusami na co dzień. Choć stoją na pierwszej linii frontu, to opiekują się chorymi, każdego dnia idą do pracy, bo taki zawód wybrali. Braki w lekach, sprzęcie i personelu oraz patologie i karygodne zachowania w służbie zdrowia to nie jedyne problemy polskich szpitali, a koronawirus tylko dobitnie je ujawnił. Jak wytłumaczyć to, że prawdopodobnie w każdym szpitalu jest bakteria New Delhi rozniesiona przez personel? Dlaczego konsultant krajowy wydaje wytyczne niezgodne z zaleceniami WHO? Dlaczego pracownicy radiologii pozbawiani są środków ochrony, choć mają kontakt z zakażonymi na koronawirusa? I tak można wyliczać bez końca...

Autorka rewelacyjnie zestawiła komunikaty ministra zdrowia, zalecenia obostrzeń, informacje ze świata z tym, co działo się w tym samym czasie w polskich szpitalach. Brakuje środków ochrony personelu, brakuje wiarygodnych danych, możliwości diagnostyczne są niewystarczające, a ministerstwo zdrowia co robi w obliczu zgłaszanych problemów? Zbywa, kluczy, milczy. Zero pomocy, zero informacji. Medycy zostają sami. Telefony do ministra, wojewody, marszałka nic nie dają. Prawda jest okrutna, można liczyć tylko na własne siły i oddolną inicjatywę. Z pewnością każdy pamięta jak szyto maseczki w domach i drukowano przyłbice na drukarkach 3D. A w tym czasie Sejm w maskach. Widać, że posłowie nie wiedzą, jak z nich korzystać. Noszą je tak, że lepiej dla nich, by w ogóle ich nie nosili. Wielu ma te z filtrami HEPA, których brakuje w szpitalach. Są potrzebne, ale do operacji, intubacji, bronchoskopii, odsysania. Żadna z tych sytuacji nie zdarzy się posłowi w Sejmie. Minister powtarza przed wyborami, że jest bezpiecznie, a w szpitalach jednoimiennych codziennie jest po kilkaset zakażeń i kolejne zgony. Nic dziwnego, że wybucha panika, gdy ministerstwo odmawia wsparcia, a sanepid nie umie go zapewnić.

Pracownicy służby zdrowia szczerze opowiadają o swojej pracy, o kolejnych problemach, które muszą rozwiązywać, o zmęczeniu, wkurzeniu, stresie, braku snu, wyczerpaniu emocjonalnym, nabuzowaniu adrenaliną i odmiennym świecie w pracy i w domu. Szczególnie zapadła mi w pamięć relacja ratownika medycznego, którego zadaniem jest ratowanie ludzi w stanie nagłego zagrożenia życia i zdrowia, ale częściej musi naprawiać ludzką głupotę, bezmyślność i czyste skurwysyństwo.

Pandemia dopadła wszystkich tak nagle. Wuhan, Chiny, cała Azja, Europa, Polska... to jeszcze nie koniec walki. Historia medycyny tworzy się na naszych oczach, a Agnieszka Sztyler-Turovsky pokazuje te przemiany bez słodzenia, bez cenzury, z czarnym humorem w tle. Bardzo dobry reportaż zasługujący wedłóg mnie na nagrodę lub wyróżnienie. Serdecznie polecam.

Dla osób spragnionych informacji, faktów i wszelkiej wiedzy o otaczającej rzeczywistości polecam książki popularnonaukowe:)

Tytuł: Oddział zakaźny. Historie bez cenzury

Autor: Agnieszka Sztyler-Turovsky

Wydawnictwo: SQN

Kategoria: literatura faktu

Data wydania: 2020-10-28

Liczba stron: 376

ISBN:9788382100709

Cytaty str.: 54, 55, 97, 101, 46

EPIDEMIA. OD DŻUMY PRZEZ AIDS I EBOLĘ PO COVID-19"-SONIA SHAH

Źródło

Chorobotwórczy drobnoustrój lub patogen, który wywoła na świecie kolejną pandemię, czai się wśród nas już dzisiaj. Nie  wiemy, jak się nazywa ani skąd pochodzi i choć świat nie uporał się jeszcze z COVID-19 w każdej chwili może stanąć przed nowym wyzwaniem, nową pandemią.

Sonia Shah-dziennikarka śledcza urodzona w rodzinie indyjskich imigrantów pisze książki, popularyzuje naukę, zajmuje się prawami człowieka i polityką międzynarodową. W książce ,,Epidemia. Od dżumy przez AIDS i ebolę po COVID-19" przedstawia historię pandemii widzianą przez pryzmat działalności człowieka. 

Tytuł książki sugeruje, że publikacja zawiera informacje o dżumie, AIDS, eboli i COVID-19, i owszem autorka poświęca tym chorobom część miejsca w książce, ale głównie skupia się na cholerze, która współcześnie uznawana jest za chorobę dotykającą biedne kraje, ale nie zawsze tak było. W XIX wieku zaatakowała nowoczesne i bogate miasta na świecie, umierali bogaci i biedni. Zachorowały na nią setki milionów ludzi i ponad połowa zmarła. Trzeba było prawie stu lat śmiercionośnej pandemii, aby metropolie uporały się z problemem cholery, a lekiem była czysta woda. Żeby uporać się z chorobą musiały nastąpić zmiany w budownictwie, służbie zdrowia, w dostarczaniu wody pitnej i sprzątaniu śmieci. Rozwój gospodarczy nie gwarantuje zniknięcia chorób zakaźnych. Powszechne choroby możliwe do zlikwidowania za pomocą leków i szczepień wymykają się spod kontroli nawet w bogatych krajach.

Autorka przed napisaniem książki, aby odnaleźć miejsca narodzin patogenów, odwiedziła slumsy w Port-an-Prince, oddziały szpitalne w New Delhi i targi zwierzęce w Chinach. Przestudiowała historię pandemii, teorię ewolucji, epidemiologię, kognitywistykę oraz historię polityczną. Swoją wiedzą dzieli się w bardzo przystępny sposób z Czytelnikiem. Pokazuje, że choć drobnoustroje zwierzęce przechodziły od wieków na ludzi, to był to do tej pory proces powolny. Niestety to już się zmieniło. We współczesnym świecie ten proces zachodzi bardzo szybko. Sonia Shah podaje przykłady jak drobnoustroje zwierzęce przenikają do organizmu ludzkiego i wywołują choroby. Przykładowo nietoperze są doskonałymi inkubatorami dla drobnoustrojów szkodliwych dla ludzi. Żyją w wielkich koloniach przez kilkadziesiąt lat. Mają niezwykły układ odpornościowy. Ich kości są puste w środku, nie produkują komórek odpornościowych w szpiku kostnym jak inne ssaki. W efekcie są nosicielami przeróżnych drobnoustrojów, a jako zwierzęta latające przemieszczają się na spore odległości. W trakcie zabijania nietoperzy przez ludzi dochodzi do bezpośredniego kontaktu, a wówczas drobnoustrój przechodzi na człowieka, a następnie przenosi się z człowieka na człowieka. Ebola to najbardziej dramatyczny przypadek nowego drobnoustroju zwierzęcego przechodzącego na ludzi z leśnych zwierząt w Afryce. Chińskie targi zwierzęce i chęć spożywania yewei (dziczyzny) to element tradycyjnych praktyk kulturowych, gdyż Chińczycy wierzą, że w ten sposób zaczerpną z dzikich zwierząt moc, wytrzymałość i długowieczność, ale to kolejny czynnik wpływający na szybsze przenoszenie się drobnoustrojów ze zwierząt na ludzi. Zachwianie bioróżnorodnością w północno -wschodnich lasach USA sprawiło, że  patogen przenoszony przez kleszcze przeniósł się na ludzi. Borelia burgdorferi wywołuje chorobę-boreliozę. Wirusy przedzierają się przez barierę gatunkową i dzięki wielokrotnemu kontaktowi są w stanie wyprodukować mutanty posiadające zdolność do rozpowszechniania się wśród ludzi.

Sonia Shah pokazuje jaką rolę w rozwoju pandemii odgrywają sprzedajni polityczni przywódcy, którzy nie dbają o zdrowie publiczne, a o własny interes i bogacenie się. Część władz ukrywa epidemie i prowadzi politykę dezinformacji. Nie tylko Chiny ukrywały informacje na temat nowego koronawirusa. Władze Arabii Saudyjskiej w 2012 roku uciszały wirusologa doktora Alego Mohameda Zakiego, który wykrył MERS (bliskowschodni zespół niewydolności oddechowej). Człowiek, który zapobiegł pandemii stracił pracę i musiał opuścić kraj. Podobnie postępowały  władze Indii w 2010 roku, gdy ukazały się informacje o NDM-1 rozpowszechniającym się wśród turystów medycznych. Autorka wskazuje wpływ biznesu na dobro publiczne i jako przykład podaje stosowanie antybiotyków. Według badań w Indiach 80% pacjentów z infekcjami dróg oddechowych i biegunką jest leczonych antybiotykami, choć one wcale nie pomagają na ich wyleczenie. Nawet zaawansowane technologicznie antybiotyki są sprzedawane bez recepty. Apteki i producenci tych leków osiągają duże zyski ze sprzedaży i nie przejmują się tym, że dochodzi do antybiotykoodporności. 

,,Epidemia. Od dżumy przez AIDS i ebolę po COVID-19" Sonii Shah to swoista podróż przez dzikie tereny Azji Południowej, przez slumsy Nowego Jorku w XIX wieku, przez dżungle Afryki i współczesne amerykańskie podwórka na Wschodnim Wybrzeżu, gdzie niewidoczne drobnoustroje wywoływały epidemie. Przez pryzmat historycznych pandemii autorka opowiada historie nowych patogenów i pokazuje jak powstają oraz rozprzestrzeniają się korzystając z tych samych ścieżek co w przeszłości. Książkę czytało mi się bardzo dobrze, zyskałam nową wiedzę i mam ochotę sięgnąć po inne książki z gatunku literatury faktu. Mam nadzieję, że trafię na publikacje również oparte na wiedzy i poparte źródłami naukowymi jak książka Sonii Shah. Polecam:)

Tytuł: Epidemia. Od dżumy przez AIDS i ebolę po COVID-19

Autor: Sonia Shah

Wydawnictwo: Znak Horyzont

Kategoria: literatura faktu

Tytuł oryginału: Pandemic: Tracking Contagions, from Cholera to Ebola and Beyond

Data 1. wyd. pol.: 2019-05-15

Liczba stron: 384

ISBN: 9788324057399

Tłumacz:Małgorzata Rost

Cytaty: str. 10, 43, 150

,,DRAGI I WOJNA"-TERESA KOWALIK, PRZEMYSŁAW SŁOWIŃSKI

Narkomania jest obecnie jedną z największych plag w społeczeństwach wysoko rozwiniętych. Choć różne środki odurzające znane są od tysiącleci dopiero w II połowie XX wieku zaczęły stanowić zagrożenie dla milionów osób zażywających je oraz wpływać tragicznie na życie ich najbliższych.

Przemysław Słowiński i Teresa Kowalik w książce ,,Dragi i wojna. Narkotyki w działaniach wojennych" bardzo interesująco opisują historię substancji psychoaktywnych wykorzystywanych wśród prymitywnych narodów od północnych tundr do równikowych dżungli oraz w kulturach klasycznych i nowoczesnych cywilizacjach.

Wiele tysięcy lat temu ludzie zażywali środki odurzające, które wyszukiwali w naturalnie występujących substancjach. Pojęcie ,,narkotyki" powstało dopiero w czasie I wojny światowej. Obecnie zszokowały mnie informacje o tym, że morfina w Stanach Zjednoczonych w XIX wieku była tak samo powszechna jak alkohol. W latach czterdziestych i pięćdziesiątych ogólnie dostępna w USA amfetamina w odbiorze społecznym nie różniła się od mocnej kawy. Reklamowano ją w prasie, a lekarze zapisywali ją powszechnie osobom cierpiącym na otyłość, bo jednym z efektów  jej działania był brak łaknienia. Ludzie jeszcze wtedy nie zdawali sobie sprawy z uzależniającej siły tych środków. Nie wiedzieli o stopniowym wyniszczaniu psychicznym i fizycznym, o pokłutych rękach, zniszczonych nerkach, płucach, wątrobie czy zakażeniu wirusem HIV. Nie mieli pojęcia, że to równia pochyła do żebrania o działkę, kłamstwa, kradzieży, handlu własnym ciałem, rozpaczy, wykorzystania uczuć najbliższych i powolnego umierania...

W narkotykach nie ma nic romantycznego, nie ma szlachetności i przyjaźni, ale od dawna służyły człowiekowi, a ich wpływ na organizm człowieka wzbudzał zainteresowanie wśród wojska, gdzie masowo zaczęto je rozpowszechniać. Amfetamina, heroina, barbiturany, morfina, kokaina, crack i różne środki medyczne sprawiały, że żołnierze przez kilka dni z rzędu nie musieli jeść, spać, nie mieli wyrzutów sumienia, nie byli przygnębieni i zmęczeni, stawali się maszynkami do zabijania. Autorzy książki przytaczają bardzo wiele przykładów na stosowanie narkotyków podczas wojen. Podczas wojny trojańskiej za pomocą ,,napoju zapomnienia" łagodzono smutek i żal po poległych towarzyszach. Turcy, Arabowie i Mongołowie środkami pobudzającymi wspomagali wolę walki i tłumili lęk przed śmiercią. Hoplici greckiej falangi wdychali przed walką dym z makowych kulek, uodparniając się na ból po odniesionych ranach. Większość armii w historii faszerowała się narkotykami. Plemiona indiańskie przed bitwą wciągały ,,yopo". Inkowie pobudzali się liśćmi koki, Sikhowie, najlepsi hinduscy bojownicy wspomagali się opium. Trzecia Rzesza karała dotkliwie za używanie narkotyków, bo zagrażały one narodowemu socjalizmowi, ale równolegle żołnierze Wehrmachtu, Luftwaffe i Kriegsmarine funkcjonowali na metaamfetaminie dostarczanej bezpośrednio do armii. W XX wieku Amerykanie podczas wojny w Wietnamie palili marihuanę i wciągali kokę, a Rosjanie w Afganistanie heroinę i haszysz zapijali litrami wódki.

Przez długi czas narkotyki w armii traktowano jako element racji żywnościowych. Panzerschokolade-,,pancerną czekoladę"-czyli czekoladę z dodatkiem metaamfetaminy podawano niemieckiej armii podczas II wojny światowej w okrągłych, metalowych puszkach. Siłę jej działania żołnierze porównywali do kilku litrów kawy, a brytyjska prasa pisała o cudownej tabletce, która sprawia, że naziści są niepokonani. Narkotyki sprawiały, że żołnierze mieli nadludzkie siły i robili rzeczy, na które normalnie by sobie nie pozwolili. Zapominali często o swoim człowieczeństwie i stawali się robotami do zabijania. Trudne warunki żołnierskiego życia pod wpływem narkotyków znajdowały upust w bezsensownym okrucieństwie.

,,Dragi i wojna" to publikacja obszerna i bardzo ciekawa, dostarczająca wielu informacji o narkotykach oraz ich wykorzystaniu podczas wojen na przestrzeni epok. Początkowo nieufnie do niej podchodziłam, ale już po pierwszym rozdziale wciągnęła mnie i pochłaniałam jeden rozdział za drugim. Serdecznie polecam:)

Wpisy powiązane:
,Kobiety despotów"-Przemysław Słowiński
,,Kobiety wywiadu"-Przemysław Słowiński
,,Nikola Tesla. Władca piorunów"-Przemysław Słowiński, Krzysztof K. Słowiński
,,Władcy umysłów. Biografie niezwykłych ludzi, którzy wymyślili XXI wiek"-Przemysław Słowiński
,,Antoni Gaudi. Czarodziej architektury"-Przemysław Słowiński, Krzysztof K. Słowiński

Książkę można kupić w Księgarni Ludzi Myślących

Tytuł: Dragi i wojna
Autor: Przemysław Słowiński, Teresa Kowalik
Wydawnictwo: Fronda
Data wydania: 21 sierpnia 2019
ISBN: 9788380794665
Liczba stron: 540
Kategoria: literatura faktu, publicystyka

,,KLĄTWY, SEKRETY I SKANDALE"-SŁAWOMIR KOPER

Źródło

Sławomir Koper to polski pisarz, autor książek historycznych, publicysta, radiowy i telewizyjny ekspert historyczny. Książki jego autorstwa cieszą się wielką popularnością, więc nie mogłam sobie odmówić przyjemności, by sięgnąć po najnowszą publikację ,,Klątwy, sekrety i skandale. Historia Polski przez dziurkę od klucza."

Wielu historyków skupia się głównie na opisywaniu wielkich wydarzeń historycznych, ale bardzo rzadko pochyla się nad przedstawieniem codziennego życia władców, polityków czy ludzi kultury. Natomiast Sławomir Koper ukazał znane postacie historyczne, jako ludzi, którzy mają słabości, popełniają błędy, a wszystko to znajduje odbicie w ich działalności. Autor wybrał różne afery i skandale, które miały miejsce w Polsce począwszy od pierwszych Piastów, a skończywszy na sprawie Reginy Wasiak-Taylor (prezes Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie) w 2014 roku. 

Przyznam, że Sławomir Koper dokonał ciekawego wyboru historii i afer do książki. Niektóre skandale były mi znane, ale było też wiele takich, o których czytałam po raz pierwszy. Nie każdy wie, że Bolesław Chrobry zgwałcił kijowską księżniczkę Przedsławę i uczynił z niej swoją oficjalną nałożnicę, podczas gdy miał legalną żonę. Kazimierz Wielki oprócz licznych kochanek miał też jednocześnie trzy żony. Nie afiszował się ze swoimi upodobaniami, ale w różnych grodach państwa zorganizował sobie prywatne haremy. Pomorska szlachcianka Sydonia von Borck uwiedziona przez jednego z książąt z dynastii Gryfitów, który obiecał jej małżeństwo i nie dotrzymał słowa, a ożenił się z majętniejszą panną, rzuciła na jego ród klątwę, po której cała dynastia pomorska wymarła. August II Mocny był największym playboyem z grona polskich władców. Uwodził chłopki, mieszczki, szlachcianki i arystokratki, a nieślubnych dzieci miał ponad trzysta. Jako pierwszy polski król wprowadził na dworze funkcję metresy. Delfina Potocka uchodziła za najpiękniejszą Polkę pierwszej połowy XIX wieku, a do tego była inteligentna i utalentowana. Miała za sobą nieszczęśliwe małżeństwo, wiele skandalizujących romansów i była muzą dla Słowackiego, Norwida, Chopina oraz Krasińskiego, który dostawał ataków furii, wyzywając swoich rywali od psów i grożąc, że ich wysmaga nahajką. Stanisława Walasiewiczówna-polska lekkoatletka, medalistka olimpijska i rekordzistka świata po śmierci stała się bohaterką ogromnego skandalu. Wyszło bowiem wówczas na jak, że była hermafrodytą. Autor zwrócił uwagę na sytuację w Polsce po II wojnie światowej i katastrofalny rozwój chorób wenerycznych spowodowany wieloletnią okupacją, wojennymi gwałtami i przemieszczaniem się ludności. Od 1946 roku za ukrywanie swojej choroby wenerycznej lub przerwanie leczenia groziła kara dwóch tygodni aresztu i grzywny. Do walki z chorobami wenerycznymi zaangażowano państwową propagandę. Drukowano ulotki, wyświetlano filmy i edukowano w szkołach. Oprócz chorób wenerycznych wielkim problemem obyczajowym w PRL-u była prostytucja i aborcje oraz alkoholizm i bandytyzm.

Życie intymne i prywatne, jak dowodzi autor książki miało ogromny wpływ na wydarzenia historyczne. Subiektywny wybór afer i skandali oraz ukazanie historii Polski przez dziurkę od klucza okazało się bardzo interesujące. Czyta się lekko i przyjemnie, a momentami z nutą niedowierzania. Książkę polecam miłośnikom historii:)

Książkę można kupić w Księgarni Ludzi Myślących

Tytuł: Klątwy, sekrety i skandale. Historia Polski przez dziurkę od klucza

Autor: Sławomir Koper

Wydawnictwo: Fronda

Data wydania: 4 maja 2019

ISBN: 9788380794221

Liczba stron: 352

Kategoria: literatura faktu

Cytaty: str. 181, 271

,,SPRAWY SERCOWE. HISTORIA SERCA W JEDENASTU OPERACJACH"-THOMAS MORRIS

Źródło

Ludzkie serce od wieków uznawane było za bardzo osobliwy i delikatny organ, dlatego chirurdzy długo zwlekali, by się nim zająć. Dopiero w ostatnich latach dziewiętnastego stulecia, w 1896 roku przeprowadzono udaną operację na bijącym sercu. Przez kolejne czterdzieści lat zajmowano się nieskomplikowanymi interwencjami w rodzaju zasklepienia ran po kuli lub dźgnięcia nożem. Postęp następował przez kolejne kilkadziesiąt lat, ale pociągnął za sobą ogromną liczbę ofiar śmiertelnych, gdyż jedynym sposobem testowania nowych metod były eksperymenty na pacjentach, których i tak czekała śmierć w wyniku rozwiniętej choroby. Każdy większy zabieg testowano najpierw na małpach, psach, królikach i świniach, a dopiero później na ludziach. W dwudziestym wieku zmarło więcej zwierząt doświadczalnych niż ludzi.

Thomas Morris-brytyjski dziennikarz produkujący przez kilkanaście lat programy dla radia BBC i publikujący m. in. w ,,The Times", ,,The Lancet" i ,,Financial Times" napisał książkę o historii kardiochirurgii, która jest niezwykłą skarbnicą wiedzy o rozwoju tej dziedziny medycyny.

Autor spędził wiele godzin w towarzystwie kardiochirurgów, zarówno w salach operacyjnych, jak i w bardziej swobodnych okolicznościach, a po tych obserwacjach stwierdził, że z pewnością nie są to ludzie, których da się zaszufladkować. Większość tych lekarzy była skromna wręcz do przesady i wolała rozmawiać o pacjentach oraz swoich mentorach niż o sobie. Część była pasjonatami kardiochirurgii, którzy z entuzjazmem objaśniali procedury i techniki zawodu, ale byli też tacy pozbawieni skromności rozprawiający tylko o własnych osiągnięciach. Wszystkich kardiochirurgów cechowała ponadprzeciętna pewność siebie, a jednocześnie przyjacielska otwartość i chęć wyprowadzenia pacjentów z choroby. Tylko ludzie z absolutną wiarą we własne umiejętności mogą dokonywać operacji na sercu. Nieustraszoność jest im niezbędna do wykonywania zawodu. Nie ma kardiochirurga, który nie straciłby pacjenta, najdrobniejszy błąd dzieli życie człowieka od śmierci i lekarze są tego świadomi. Obecnie kardiochirurgia jest o wiele bezpieczniejsza niż kiedyś i wiele operacji stało się rutynowymi zabiegami, ale w dawnych czasach śmierć pacjenta była szokująca dla lekarza, bo była wręcz nieodłączną towarzyszką na sali operacyjnej. Kardiochirurdzy musieli wykazać się nadzwyczajną odpornością emocjonalną i należeli z tego powodu do elity lekarskiej. Przez wiele lat zawód ten był domeną męską, ekskluzywnym klubem, do którego kobiety nie miały wstępu, ale to już się zmieniło. Obecnie nad procesem terapii pacjentów kardiologicznych czuwają całe zespoły kardiologów, chirurgów, anestezjologów i radiologów.

Publikacja Thomasa Morrisa nie zawiera pełnej historii kardiochirurgii, bo jest to temat obszerny i nie sposób przedstawić go w jednej książce. Autor dokonał selekcji operacji oraz bohaterów i skupił się na jedenastu historiach. Bohaterami są nie tylko chirurdzy, ale też fizjolodzy, biochemicy, inżynierowie, wynalazcy oraz pacjenci  i ich rodziny. Dla mnie była to niezwykła lektura pełna podniosłych odkryć i pochwały ludzkiego geniuszu. Warto przeczytać:)

Tytuł: Sprawy sercowe. Historia serca w jedenastu operacjach
Autor: Thomas Morris
Tłumaczenie: Jolanta Kozak
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Tytuł oryginału:The Matter of the Heart: A History of the Heart in Eleven Operations
Data wydania: 27 lutego 2019
ISBN: 9788308068304
Liczba stron: 480
Kategoria: literatura faktu

,,PRZEBŁYSK"-ROBERT RIENT

Źródło

Wyprowadzam się dzisiaj i nigdzie nie wprowadzam. Nie mam mieszkania, samochodu, kredytu, żadnych stałych rachunków do opłacenia, poza tym za telefon komórkowy. Za miesięczny czynsz w Warszawie można kupić bilet na koniec świata. Odkładałem tę podróż od trzech lat. Wiem tyle, że chcę pojechać koleją transsyberyjską, stracić adres i nie wiedzieć, gdzie będę mieszkał, gdy wrócę. Umysł obraca również myśl, by nie wracać.

Tak zaczyna się wielka podróż Roberta Rienta, dziennikarza, reportażysty i pisarza, który wyrusza koleją transsyberyjską przez Rosję, a dalej przez Tajlandię, Malezję, Nową Zelandię, Peru oraz Wyspy Wielkanocne w poszukiwaniu przygody i nowych doświadczeń duchowych. Cały dobytek spakowany do plecaka i inne miejsce prawie każdego dnia. Podróże mogą być niebezpieczne, heroiczne i wymagają uważania na siebie, ale w zasadzie życie w jednym miejscu też może nieść zagrożenie w drodze do pracy czy też w czasie spotkań z innymi ludźmi. Robert Rient postanowił nie zamartwiać się i spróbować znaleźć swój raj na ziemi. Postawił tylko trzy warunki-do morza musi być nie dłużej niż dziesięć minut piechotą. Do turystów musi być dalej niż dwadzieścia minut piechotą. Musi być tanio. Czy znalazł swój raj?

Ogrody Botaniczne Perdana, jaskinie mogoty, rezerwat Bukit Nanas w Malezji, wyspy Langkawi, zbocza góry Mat Chincang, Kuala Lumpur, zatoka Cathedral Cove, jezioro Taupo, las Waipona, Lima, Cuzco, Machu Picchu, Park Narodowy Rapa Nui, Krasnojarsk, wyspa Ko Samui to tylko niektóre miejsca odwiedzone przez autora. Wszystkie opisane sugestywnie, zabawnie, z lekkością, aż chce się w tych miejscach być. Autor w czasie samotnej podróży zagłębia się w siebie. Skupia uwagę na przestrzeni, na piasku, falach, naturze, wycisza umysł i świadomość. Stopniowo odzwyczaja się od ludzi, znajduje rozkosz będąc samotnym w naturze. Pragnienie bycia samotnym nie jest tożsame z niechęcią do ludzi, jest raczej wyborem pogłębiania relacji, które przeoczyłem, czyli tej z naturą i sobą. Pustka i cisza mogą być kojące.

,,Przebłysk" to opowieść o podróży nie tylko po pięknych miejscach na Ziemi, ale także o podróży w głąb siebie, w poszukiwaniu sensu życia i pojednaniu z przyrodą. Wiele opowieści, wiele wspomnień i jedno pragnienie, by mieć wiatr we włosach, drzewa obok domu, słyszeć szum fal i żyć z dala od miasta, uważnie, bez pośpiechu...

Tytuł: Przebłysk. Dookoła świata, dookoła siebie
Autor: Robert Rient
Wydawnictwo: Wielka Litera
Data wydania: 26 września 2018
ISBN: 9788380322486
Liczba stron: 312
Kategoria: literatura faktu
Cytaty: str. 9, 67,145

,,ARYSTOKRACJA. POWOJENNE LOSY POLSKICH RODÓW"-AGNIESZKA LEWANDOWSKA-KĄKOL

Źródło

Arystokracja stanowiła najwyższą warstwę w społeczeństwie, majętna, dobrze wykształcona, obyta w świecie, wpływająca na politykę, rozwój kultury, sztuki i nauki. Pośród arystokratów byli wybitni wodzowie, kanclerze, wojenni bohaterowie, ale też zdrajcy dbający tylko o swoje sprawy. W czasie II wojny światowej wielu walczyło w szeregach Armii Krajowej, organizowali przerzuty przez granicę polskich oficerów, wydawali darmowe obiady potrzebującym, ukrywali broń, przenosili rozkazy, ratowali dzieci przed zagładą, stawali na czele powstań, przebywali w niewoli niemieckiej lub rosyjskiej. Ich sytuacja w powojennej Polsce diametralnie się zmieniła. Stracili majątki, byli prześladowani,  ukrywali się u zaprzyjaźnionych rodzin, tułali się, byli wtrącani do więzienia i walczyli o przetrwanie.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol w książce ,,Arystokracja. Powojenne losy polskich rodów" zaprezentowała osiem rodzin z rodowodem arystokratycznym: Braniccy, Czartoryscy, Czetwertyńscy, Dzieduszyccy, Krasiccy, Potoccy, Tarnowscy i Zamoyscy. Wybór rodów był subiektywny, a książka  została oparta na rozmowach z przedstawicielami rodzin i analizie materiałów wydanych na podstawie relacji przodków. Każdy rozdział zawiera historię jednego rodu, a do tego opatrzony jest zdjęciami i grafiką herbu.

W powojennej Polsce każda okazja była dobra, by przedstawić arystokratyczne rody w krzywym zwierciadle, by je zdyskredytować czy ośmieszyć. Po wojnie doskwierała im często bieda, zostali upokorzeni i zepchnięci na margines społeczeństwa, traktowano ich jak groźnych wrogów społecznych. Odebrano wszystkie majątki, zabroniono się do nich nawet zbliżać lub przebywać w okolicy. Potęgowało to poczucie ogromnej i niezasłużonej straty. Hrabina Beata Branicka, aby wejść do swojego pałacu w Wilanowie musiała kupić bilet jak turystka. Było to dla niej bardzo bolesne przeżycie. Zasługi wojenne rodziny Branickich były celowo pomijane i dopiero pośmiertnie w 2011 roku doceniono Beatę i Adama Branickich wręczając na ręce ich wnuka Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski i Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W peerelowskim świecie arystokracja, obok żołnierzy AK, była wykluczana z normalnego życia. Miała utrudniony dostęp do pracy i oświaty. Czartoryscy w niesprzyjających czasach żyli w rozproszeniu. By trochę podreperować budżet domowy sprzedawali czasem jakąś bransoletkę czy pierścionek z resztek biżuterii, które im jeszcze pozostały. Nie robili tego często, bo pamiątki związane były z konkretnymi osobami i wspomnieniami, ale czasem nie mieli wyjścia. Członkowie rodzin podejmowali się po wojnie każdego zajęcia, by przeżyć i zarobić jakieś pieniądze. Jadwiga Czartoryska choć była doskonale wykształcona przepisywała prace studentów na starej maszynie, robiła szale w warsztacie tkackim, tłumaczyła teksty z różnych języków obcych na język polski. Inni malowali pokoje, dawali prywatne lekcje języków obcych i podejmowali się każdego zajęcia, za które mogli otrzymać wynagrodzenie. Często było tak, że mieli zakaz oficjalnej pracy, choć byli wykształceni nie mogli pracować, dyskredytowało ich nazwisko i przeszłość więzienna, a przecież z czegoś musieli utrzymywać rodziny. Nagonka na arystokratów odbywała się też w prasie. Co jakiś czas ukazywały się w niej informacje o nich niemające nic wspólnego z rzeczywistością.

Wzruszyła mnie historia Anny Branickiej, która przeszła różne koleje losu. Zaznała bogactwa, ale też biedy i poniżenia, mimo to uważa swoje życie za udane i jest szczęśliwa. Duże wrażenie zrobiła na mnie też niezwykła miłość Barbary i Eustachego Dzieduszyckich nie akceptowana przez rodzinę, która uważała ich małżeństwo za mezalians. Natrafili na ciąg niekończących się przeciwności, pokonali je tylko dzięki nadzwyczaj silnej więzi, która ich łączyła. Rodziny nie uczestniczyły w skromnej ceremonii zaślubin, a potem kiedy znajdowali się w trudnych sytuacjach, bez wyjścia, uchylały się od wsparcia. Miłość Barbary i Eustachego była wyjątkowa i dzięki niej przetrwali.

Książkę Agnieszki Lewandowskiej-Kąkol polecam miłośnikom historii i biografii. Czyta się ją nadzwyczaj dobrze, bo dzieje arystokratycznych rodów są barwne i często przypominają akcję filmu. 

WPISY POWIĄZANE: ,,Siostry"- Agnieszka Lewandowska-Kąkol
                                          ,,Niezłomna"- Agnieszka Lewandowska-Kąkol
                                          ,,Dziewczyny od Andersa"- Agnieszka Lewandowska-Kąkol

Książkę można kupić w Księgarni Ludzi Myślących

WYDAWNICTWO ZONA ZERO 

Tytuł: Arystokracja. Powojenne losy polskich rodów
Autor: Agnieszka Lewandowska - Kąkol
Wydawnictwo: Zona Zero
Data wydania: 26 października 2017
ISBN: 9788365157973
Liczba stron: 376
Kategoria: literatura faktu
Cytaty kolejno: str. 14,

,,ZAMACH" - JACEK TACIK-PRZEDPREMIEROWO

Źródło

13 maja 1981 roku na Placu Św. Piotra w Watykanie padły strzały. Na białej sutannie papieża Jana Pawła II pojawiła się krew...ludzie zgromadzeni na placu wstrzymali oddech...

Dziennikarz Jacek Tacik w książce ,,Zamach. Jan Paweł II-13 maja 1981. Spisek. Śledztwo. Spowiedź", która będzie miała premierę 11 maja 2017 roku zawarł rozmowy z głównymi świadkami wydarzeń związanych z zamachem na papieża. Osobiście spotkał się z 26 osobami i przeprowadził z nimi szczere rozmowy. Dzięki temu mógł zaprezentować różne punkty widzenia, gdyż osoby te wspominały zamach przez pryzmat własnych przeżyć i kontaktów z Janem Pawłem II oraz swoje prywatne życie. Dziennikarz zadawał trudne i niewygodne pytania, starał się dociec prawdy. Jako pierwszy dziennikarz z Polski rozmawiał z Ali Agcą w cztery oczy. Poświęcił trzy lata na zebranie materiałów i napisanie książki. Widać, że włożył w nią wiele pracy, gdyż starał się odtworzyć najmniejsze detale.

Ali Agca, turecki płatny morderca przyznaje w wywiadzie z Jackiem Tacikiem, że chciał zapewnić sobie miejsce w historii, dlatego miał na celowniku ,,Kurta Waldheima, sekretarza ONZ, Elżbietę II, królową Wielkiej Brytanii, Hirohito, cesarza Japonii, i papieża." Należał do tureckiej organizacji terrorystycznej Szare Wilki, którzy otoczyli go opieką w młodości i wspólnie z nimi miał ,,walczyć o wielką Turcję przeciw komunizmowi, chrześcijaństwu i zachodniej zgniliźnie, która rozprzestrzeniała się na świat." Szokujące było dla mnie, że Agca w 1998 roku starał się o polskie obywatelstwo, bo chciał na starość przenieść się do ojczyzny Jana Pawła II i mówić o cudzie, którego był częścią. To, że nie trafił w serce papieża uważa za cud, interwencję stwórcy i dokonanie się trzeciej tajemnicy fatimskiej, gdyż nigdy wcześniej nie chybił strzelając. W trakcie śledztwa podał wiele wersji wydarzeń. Która była prawdziwa?

Jan Paweł II cztery dni po zamachu modlił się za Ali Agcę, nazwał go bratem i powiedział, że mu przebacza. Zamachowiec stwierdził, że nigdy nie zdobyłby się na taki gest. We wspomnieniach rozmówców papież Jan Paweł II jawi się jako człowiek charyzmatyczny, ponadprzeciętny, zdolny, cieszący się ogromnym autorytetem, potrafiący wznieść się ponad podziałami, taktowny. Oszczędzał słowa, ale te wypowiedziane były głębokie i miały moc oddziaływania. Biła od niego świętość, życzliwość, niesamowita dobroć. Osoby z jego najbliższego otoczenia  tworzyły coś na kształt rodziny. O zamachu na swoje życie mówił niechętnie.

Jednym z rozmówców Jacka Tacika był kardynał Stanisław Dziwisz, który wiele lat po zamachu wciąż słyszy w głowie huk wystrzału. Kula, która trafiła w papieża ,,przeszła przez okrężnicę, zraniła w kilku miejscach jelito cienkie i rozszarpała brzuch... przebiła ciało na wylot i spadła na podłogę papamobile-między kardynała Dziwisza a Ojca Świętego. Druga kula ocierając się o łokieć i miażdżąc palec u ręki papieża zraniła dwie amerykańskie turystki." Niektóre prywatne historie osób, z którymi rozmawiał Jacek Tacik są niesamowite i zasługują na osobną książkę. Szczególnie wzruszyły mnie  koleje życia księdza Kazimierza Przydatka, który opiekował się pielgrzymami z Polski przybywającymi do Watykanu.

,,Zamach" to wielogłosowa i szczera relacja naocznych świadków zamachu na papieża Jana Pawła II. Z jednej strony morderca, Turek Mehmed Ali Agca, a z drugiej strony kardynał Stanisław Dziwisz, który trzymał rannego papieża w ramionach, postrzelona Amerykanka Rose Hall, fotograf Arturo Mari, siostra Letizia Giudici, która zatrzymała uciekającego mordercę, doktor Renato Buzzonetti, Lech Wałęsa, dziennikarz PAP Krzysztof Mroziewicz, prokurator Ilario Martella i wiele innych osób przedstawiających swój punkt widzenia na zamach. W rozmowach nadal wyczuwa się autentyczne i wzruszające emocje choć od zamachu minęło już 36 lat. Jacek Tacik odwiedził Turcję, Stany Zjednoczone, Irlandię, Włochy, Gdańsk, Kraków, Dąbrowę Białostocką, Katowice, Józefosław i Warszawę, by porozmawiać ze świadkami i zrozumieć jedną z najbardziej tajemniczych zagadek XX wieku zanim odejdą jej uczestnicy. Warto docenić nakład pracy i staranność z jaką książka została przygotowana przez autora. Ze swojej strony polecam:)

PREMIERA

11 MAJA 2017 ROKU

Tytuł: Zamach. Jan Paweł II – 13 maja 1981. Spisek. Śledztwo. Spowiedź
Autor: Jacek Tacik
Wydawnictwo Literackie
Wydanie: I
Format: 143x205 mm
Oprawa: broszurowa ze skrzydłami
ISBN: 978-83-08-06341-5
Data premiery książki: 11-05-2017
Data premiery e-booka: 11-05-2017
Cytaty: str. 21, 26-27, 38 (może ulec zmianie)

,,WOŁYŃ. BEZ KOMENTARZA"

Źródło

„Wołyń. Bez komentarza” to książka, która zawiera zbiór nigdy nie publikowanych materiałów źródłowych i relacji osób, które przeżyły wołyńską rzeź w 1943 r. Reportaże, audycje radiowe Polskiego Radia, oryginalne listy, pamiętniki, a także relacje świadków i ich rodzin. Znajdują się w niej również dokumenty polskie i ukraińskie, w tym protokoły przesłuchań banderowców, odezwy i rozkazy Ukraińskiej Armii Powstańczej, dokumenty IPN, protokoły z miejsc zbrodni i inne mało znane materiały źródłowe.

Ludzie, którzy ocaleli, opowiadają o przerażających mordach na Wołyniu w 1943 roku, których byli świadkami i ofiarami. To co robili banderowcy z mężczyznami, kobietami i dziećmi ścina krew w żyłach. Mordowali wszystkich po kolei, nie było wyjątków. Szkoda było im amunicji, której było mało, więc rąbali siekierami, cięli piłami i nożami, zakłuwali widłami. Jednego dnia była wieś i w ciągu jednej nocy cała znikała...

Kolejne wspomnienia świadków z różnych rejonów Wołynia układają się w pewną prawidłowość. Tak jakby działania Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów były z dużym wyprzedzeniem zaplanowane i świadomie oraz konsekwentnie realizowane podczas zawieruchy II wojny światowej. Antagonizm między ludnością polską i ukraińską był umiejętnie podsycany, a swoją kulminację miał po wkroczeniu na Wołyń Armii Czerwonej. Polaków mordowano za to, że byli Polakami, ale ten sam los spotkał też Czechów i Żydów mieszkających na tych terenach. Sąsiedzi Ukraińcy mordowali z nienawiści i chciwości sąsiadów Polaków z tej samej wioski, w której żyli, spotykali się, bawili i pracowali zgodnie przed wybuchem wojny.

Trzeba zaznaczyć, że oprócz Ukraińców, którzy z zimną krwią zabijali swoich sąsiadów byli i tacy, którzy z narażeniem swojego życia pomagali ocalałym, szczególnie dzieciom.

Tragedia odcisnęła na życiu ocalałych krwawe piętno. Przerażające obrazy okaleczonych ciał bliskich, krzyki, pożary, ucieczki wryły się w ich psychikę. Po tej traumie dzieci traciły na bardzo długi czas  mowę, bały się ludzi, przeżywały koszmar  podczas snu, były wylęknione. Dla osieroconych, pozbawionych opieki i ciepła rodzinnego dzieci, które były świadkami męczeńskiej śmierci rodziców rozpoczynała się życiowa tułaczka. Przez lata zabraniano ocalałym mówić, o tym co przeżyli na Wołyniu. Ale jak można zapomnieć siostry broczące krwią przewieszone przez okna domu, katowanego ojca powieszonego i obdartego ze skóry, okaleczoną i zmasakrowaną mamę, niemowlę wrzucane do studni... Czy to można kiedykolwiek zapomnieć? Czy to można wybaczyć?

Dla ocalałych z pogromu wielkim bólem jest nadal to, że ich bliscy nie mają grobów. Nieliczne miejsca nawet oznakowane krzyżem czy płytą nagrobną zostały zlikwidowane, jakby władze chciały zatrzeć wszelkie ślady polskości na tych terenach. Tysiące zamordowanych wtedy Polaków nie ma grobów do dzisiaj.

Czytałam dużo książek o tematyce wojennej, holocauście, ludobójstwach, ale tak brutalnych i barbarzyńskich wydarzeń nie pamiętam. Przy relacjach świadków musiałam robić przerwy w czytaniu, bo nie mogłam znieść okrucieństwa i bestialstwa banderowców. Robiło mi się zimno i zaczynałam drżeć. Emocje są bardzo silne.

Szczególnie trafny tytuł książki, gdyż do relacji świadków i dokumentów nie trzeba żadnego komentarza. Publikacja chroni przed mrokiem niepamięci Polaków zamordowanych na Wołyniu w 1943 roku. Ocalałych z roku na rok jest coraz mniej i dobrze, że takie książki powstają, by być świadectwem dla kolejnych pokoleń.

KONIECZNIE PRZECZYTAJCIE ,,WOŁYŃ. BEZ KOMENTARZA".

Książkę można kupić m.in. w Księgarni Ludzi Myślących

WYDAWNICTWO ZONA ZERO

Tytuł: WOŁYŃ bez komentarza 
Praca zbiorowa
Wydawnictwo: Zona Zero
Data wydania: 12 października 2016
ISBN: 9788393584796
Liczba stron: 400
Kategoria: literatura faktu

,,LISTY NIEZAPOMNIANE. TOM II"- SHAUN USHER-PRZEDPREMIEROWO

Źródło

Rok  temu czytałam i pisałam o bardzo interesującej publikacji Shauna Ushera pt.,,Listy niezapomniane". Autor nie próżnował i przygotował drugi tom ,,Listów niezapomnianych", który będzie miał premierę w Polsce 18 maja 2016r.

Drugi tom listów, notatek, życzeń, telegramów znanych na całym świecie osób jest tak samo intrygujący jak pierwszy. Moją uwagę szczególnie zwrócił list Jessie Bernard (amerykańskiej socjolożki i feministki) do swojej nienarodzonej córeczki, który napisała w 1941 roku. Przepełniony ekscytacją list Janis Joplin do rodziców z 1967 roku, czy też list z 1901 roku Jacka Londona do Anny Strunsky, z którą łączył go platoniczny związek i doskonałe porozumienie na poziomi intelektualnym. Podczas czytania krótkich liścików pasażerów lotu nr 123 z Tokio do Osaki przechodziły mnie ciarki. Samolot z 509 pasażerami na pokładzie i 15 członkami załogi rozbił się na górze Takamagahara w 1985 roku, przeżyły tylko cztery osoby. Podczas przerażających trzydziestu dwóch minut, obawiając się najgorszego, wielu pasażerów napisało listy do najbliższych, by się pożegnać.

Publikacja Shauna Ushera zawiera m.in. listy Samuela Goldwyna do Walta Disneya, Edith Wharton do W.M. Fullertona, Hugh Dowding do Winstona Churchilla, Jane Austen do Cassandry Austen, John`a Lennona do Erica Claptona, Mozarta do Marianne, Marthy Gellhorn do Ernesta Hemingwaya, Che Guevary do dzieci, Jana Pawła II do Felicji Wiadrowskiej i wiele, wiele innych.

Podobnie jak w pierwszym tomie książka opatrzona została bardzo dużą ilością zdjęć oraz wyjaśnieniami do danego listu, aby właściwie odczytać kontekst i intencje autora.

,,Listy niezapomniane. Tom II" to niezwykły zbiór korespondencji, który pomimo upływu lat budzi emocje, pozwala powrócić myślami do minionych wydarzeń, zamyślić się, uśmiechnąć, zdziwić. Można go czytać po kolei, od końca, czy na wyrywki w dowolnej chwili i zawsze znajdzie się interesującą treść. Warto mieć tę publikację w domowej biblioteczce:)

Tytuł: Listy niezapomniane. Tom II
Autor: praca zbiorowa, Shaun Usher
Wydawnictwo: Sine Qua Non
Tłumaczenie: Jakub Małecki
Tytuł oryginału: More Letters of Note
Data wydania:18 maja 2016
ISBN: 9788379246427
Liczba stron: 416
Kategoria: literatura faktu

,,DŻOKER" - MICHAŁ PIEDZIEWICZ-PRZEDPREMIEROWO

Gdynia to piękne miasto zbudowane nad morzem z ludzkich marzeń, otoczone słoną wodą i piaskiem, statkami z białymi żaglami łopoczącymi na wietrze, krzykliwymi mewami latającymi nad głowami spacerowiczów. W 2016 roku miasto to będzie obchodziło 90-lecie nadania mu praw miejskich i doskonale w tę rocznicę wpisuje się 13 stycznia 2016 roku premiera książki pt. ,, Dżoker" Michała Piedziewicza, który wychował się w tym mieście.

Akcja powieści toczy się w Gdyni i jej okolicach od czerwca 1929 roku do lipca 1939 roku.

W dynamicznie rozwijającym się mieście przecinają się ścieżki Łucji pracującej na poczcie, młodego dziennikarza Adama Grabskiego i Krzysztofa Wilczyńskiego, który wraz z przyjacielem Konstantym Kotkowskim zajmuje się przemytem alkoholu przy granicy z Wolnym Miastem i Rzeszą. 

Michał Piedziewicz doskonale odmalował koloryt nowo budowanego miasta i portu, który miał zapewnić Polsce dostęp do morskich szlaków. Z całego kraju napływali ludzie, którzy w porcie szukali miejsca do pracy i życia. Budowano domy i kamienice w okolicach Kamiennej Góry, którą dawniej nazywano Kamieńcem. W Orłowie wybudowano molo i nowoczesne pensjonaty dzięki którym kąpielisko stało się bardzo modne i eleganckie. W ciągu zaledwie dziesięciu lat z małej wsi rybackiej powstało prężnie rozwijające się miasto. 

Czytając ,,Dżokera" miałam wrażenie, że mieszkam w przedwojennej Gdyni i wraz z bohaterami przemierzam najpierw błotniste, a później wybrukowane uliczki; że bawię się w noc sylwestrową w Kurhausie albo na fajfie u znajomych; że siedzę w kawiarni i zastanawiam się, czy na zabawy karnawałowe udać się do Warszawy, Zakopanego, Triestu, a w czasie wakacji odwiedzić Karlowe Wary albo Juratę. Słucham pierwszych audycji w radiu, gdzie śpiewa Kiepura, chodzę do kina, podziwiam wyścigi automobili oraz sukcesy Żwirki i Wigury, słucham plotek o Witkacym nazywanym Demonem Zakopanego, a w wolnych chwilach czytam o kasiarzu Szpicbródce i morderstwach w ,,Tajnym Detektywie". 

Jednym słowem autor książki bardzo realnie i żartobliwie przedstawił życie codzienne w latach trzydziestych dwudziestego wieku.

W książce zamieszczono archiwalne zdjęcia Gdyni i poznając kolejne perypetie bohaterów można zobaczyć ,,ich oczami,, ulice, hotele, pocztę, port, domy,muszlę koncertową,dom kuracyjny,molo i wiele innych miejsc. Widać nie tylko jak zmieniały się te miejsca, ale autor uchwycił także stopniową zmianę nazw i tak np. Sopot nazywano wcześniej Zoppot; ulica Święto Jańska stała się Świętojańską; Kurhaus został Domem Kuracyjnym.

,,Dżoker" to opowieść o pięknym mieście, które stało się domem dla wielu ludzi ze wszystkich zakątków Polski. Jest to historia Polaków zawieszonych pomiędzy wojnami, którzy chcą być szczęśliwi pomimo szalejącego kryzysu i coraz większej ekspansji nazizmu. Jest to także piękna powieść o miłości, trudnych wyborach i odwadze.

Michał Piedziewicz pracuje nad kontynuacją ,,Dżokera" i mam zamiar ją za jakiś czas przeczytać, a na razie polecam pierwszą część książki nie tylko mieszkańcom Gdyni:)

Za książkę dziękuję Wydawnictwu MG.

PREMIERA 13 STYCZNIA 2016

Tytuł: Dżoker
Autor: Michał Piedziewicz
Wydawnictwo: Wydawnictwo MG
Data wydania: 13 stycznia 2016
ISBN: 9788377793527
Liczba stron: 496
Kategoria: literatura faktu