,,MŁOKOS"-FIODOR DOSTOJEWSKI

 

Młokos Fiodora Dostojewskiego to powieść, która zabiera czytelnika w głąb skomplikowanego świata ludzkich emocji, młodzieńczych ambicji, rodzinnych tajemnic i trudnych relacji międzyludzkich. Głównym bohaterem jest dziewiętnastoletni Arkadiusz Dołgoruki, który próbuje odnaleźć własne miejsce w świecie, zrozumieć przeszłość swojej rodziny i przede wszystkim odpowiedzieć sobie na pytanie, kim naprawdę chce być.

Jednym z najważniejszych tematów powieści są niejednoznaczne relacje rodzinne, szczególnie skomplikowana więź między Arkadiuszem a jego biologicznym ojcem, Andriejem Pietrowiczem Wiersiłowem. Chłopak wychowywał się z dala od niego, pozbawiony prawdziwego ojcowskiego wsparcia i bliskości. Mimo to ojciec od zawsze zajmował szczególne miejsce w jego wyobraźni. Arkadiusz jednocześnie go podziwia, kocha, zazdrości mu i odczuwa wobec niego żal. Wiersiłow jest człowiekiem dumnym, tajemniczym, pełnym sprzeczności i trudnym do jednoznacznej oceny. Dla syna stanowi zarówno wzór, jak i źródło rozczarowań. Szczególnie interesujący jest moment, w którym Arkadiusz przyjeżdża do Petersburga i zaczyna konfrontować swoje wyobrażenia z rzeczywistością. Dotychczas idealizowany ojciec okazuje się człowiekiem dalekim od doskonałości. Rodzina zmaga się z problemami finansowymi, matka i siostra muszą ciężko pracować, natomiast Wiersiłow nadal zachowuje się jak człowiek przyzwyczajony do wygodnego życia i niechętnie rezygnuje ze swoich ambicji oraz przyzwyczajeń. Dla młodego bohatera jest to bolesne doświadczenie. Zaczyna rozumieć, że dorosłość nie polega na podziwianiu innych, ale na dostrzeganiu ich wad, słabości i błędów.

Arkadiusz jest postacią niezwykle niejednoznaczną. Z jednej strony marzy o wielkości, niezależności i bogactwie, z drugiej zaś jest człowiekiem zagubionym, impulsywnym i bardzo podatnym na emocje. Jego największym pragnieniem staje się zdobycie majątku i osiągnięcie pozycji, która pozwoli mu uniezależnić się od innych. Fascynuje go potęga pieniądza, a za swój ideał obiera finansową niezależność i siłę kojarzoną z Rotszyldem. Wierzy, że dzięki bogactwu będzie mógł zapomnieć o upokorzeniach, samotności i poczuciu niższości, które towarzyszyły mu od dzieciństwa. Dostojewski bardzo przekonująco pokazuje, jak młodzieńcze kompleksy, brak miłości i potrzeba uznania mogą wpływać na kształtowanie się charakteru człowieka. Arkadiusz chce być kimś wyjątkowym, nie zamierza podporządkowywać się innym i nieustannie wyobraża sobie przyszłość, w której to on będzie rozdawał karty. Jednocześnie jego zachowanie zdradza brak dojrzałości. Bohater często reaguje gwałtownie, podejmuje pochopne decyzje i nie zawsze potrafi zapanować nad własnymi uczuciami. Jego poglądy zmieniają się, a deklarowana niezależność niejednokrotnie okazuje się jedynie próbą ukrycia wewnętrznej niepewności. W powieści uwagę zwracają również jego stosunek do kobiet, miłości i relacji międzyludzkich. Arkadiusz próbuje przekonać samego siebie, że uczucia nie są mu potrzebne, a prawdziwą wartość człowieka określają pieniądze i pozycja społeczna. Pod tymi deklaracjami kryje się jednak młody człowiek spragniony akceptacji, bliskości i zainteresowania. To właśnie ta sprzeczność sprawia, że jego postać jest tak wiarygodna i interesująca psychologicznie.

Najbardziej podoba mi się w tej powieści sposób, w jaki autor przedstawia proces dojrzewania. Nie jest to spokojna i uporządkowana droga do dorosłości, ale pełna pomyłek, rozczarowań, sprzecznych emocji i wewnętrznych konfliktów walka o własną tożsamość. Arkadiusz nie jest bohaterem idealnym ani szczególnie łatwym do polubienia. Bywa zarozumiały, egoistyczny, niecierpliwy i niesprawiedliwy w ocenianiu innych. Jednocześnie trudno odmówić mu autentyczności. Jego zachowanie wynika z bolesnych doświadczeń, niezaspokojonych potrzeb i ogromnego pragnienia, by wreszcie coś znaczyć.

Młokos to nie tylko opowieść o młodym człowieku marzącym o bogactwie. To przede wszystkim historia poszukiwania własnej tożsamości, próby zrozumienia rodziców i zmierzenia się z prawdą o najbliższych. Dostojewski pokazuje, że człowiek często buduje swoje wyobrażenia na podstawie marzeń, a życie bezlitośnie je weryfikuje. Stawia również ważne pytania o to, czy pieniądze rzeczywiście dają wolność, czy można zbudować szczęście na ambicji i czy da się odciąć od przeszłości, która wciąż kształtuje nasze decyzje.

To powieść wymagająca cierpliwości i skupienia. Nie należy do książek, w których akcja pędzi od jednego wydarzenia do drugiego. Jej największa wartość tkwi w rozbudowanych analizach psychologicznych, dialogach i obserwacjach ludzkiej natury. Dostojewski potrafi zajrzeć w najciemniejsze zakamarki ludzkiej duszy i pokazać, jak wiele sprzeczności może kryć się w jednym człowieku.

Młokos to wartościowa i wciąż aktualna powieść, szczególnie dla osób zainteresowanych psychologią postaci i literaturą poruszającą trudne tematy egzystencjalne. Skłania do refleksji nad rodziną, ambicją, pieniędzmi, samotnością i dojrzewaniem. Po lekturze pozostaje nie tylko obraz zagubionego dziewiętnastolatka, ale również pytanie, na ile sami jesteśmy świadomi swoich pragnień i czy droga, którą wybieramy, rzeczywiście prowadzi nas do szczęścia.

Polecam powieść miłośnikom klasycznej literatury rosyjskiej oraz wszystkim, którzy cenią powieści z głębokim portretem psychologicznym i bohaterami niejednoznacznymi, pełnymi wad, marzeń i wewnętrznych sprzeczności.

Tytuł oryginału: „Подросток”

Tłumaczenie: A .Grodt

608 str. 145×205, oprawa twarda

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Rok wydania: 2026 r.

Cena okładkowa 79,90 zł

ISBN: 978-83-8241-423-3 

,,BEZMIAR SŁAWY"-IRVING STONE

Bezmiar sławy autorstwa Irvinga Stone'a to niezwykła powieść biograficzna, która przenosi czytelnika w sam środek XIX-wiecznego świata sztuki, ukazując życie i twórczość Camille Pissarro. To nie tylko historia jednego artysty, lecz szeroki, barwny obraz epoki – pełnej przemian społecznych, artystycznych i obyczajowych.

Już od pierwszych stron uderza rozmach, z jakim Irving Stone odtwarza realia życia Pissarra. Śledzimy jego drogę od egzotycznej wyspy St. Thomas, przez Wenezuelę, aż po tętniący życiem Paryż. Autor z dużą wnikliwością pokazuje młodość bohatera – jego bunt wobec mieszczańskich wartości, niechęć do handlu i całkowite oddanie sztuce. To właśnie ta determinacja staje się osią całej powieści.

Szczególnie sugestywnie przedstawiony jest Paryż drugiej połowy XIX wieku–miasto przebudowywane przez Georges-Eugène Haussmanna na polecenie Napoleona III. Stone nie ogranicza się do opisów artystycznych–ukazuje również codzienne życie mieszkańców, ich warunki sanitarne, podziały społeczne i realia bytowe. Dzięki temu niemal słychać stukot kopyt na bruku i gwar ulic, koncerty z konserwatorium i bicie dzwonów z pięknego kościoła St. Germain-des-Pres. Czuć zapach ze sklepów mleczarskich i targów rybnych; widać uwijających się kucharzy i właścicieli restauracji serwujących zupę cebulową. Razem z bohaterami przeżywa się pierwsze wydanie Nędzników Victora Hugo, Kwiatów zła Baudelaire czy też podziwia występ uwielbianej Emmy Livry, królowej francuskiego baletu.

Jednym z największych atutów książki jest ukazanie środowiska artystycznego. Na kartach powieści pojawiają się takie postaci jak Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Eduard Manet, Paul Cézanne czy Émile Zola. Stone sprawia, że przestają być jedynie nazwiskami znanymi z podręczników–stają się ludźmi z krwi i kości, zmagającymi się z biedą, odrzuceniem i brakiem uznania. Autor pokazuje jak artyści malują, toczą spory ideowe, zadręczają się swoimi przeróżnymi teoriami oraz przygotowują wystawy malarskie.

Szczególnie poruszający jest wątek życia rodzinnego Pissarra. Jego związek z Julie Vellay ukazuje ogrom poświęcenia i trudów codzienności–głód, brak stabilizacji, śmierć dzieci, ciągłe przeprowadzki. Autor nie idealizuje bohatera: pokazuje go jako człowieka pełnego pasji, ale też kogoś, kto naraża swoich bliskich na cierpienie w imię sztuki. Camille akceptuje fakt, że większość malarzy żyje na skraju nędzy, uważa że takie jest ich przeznaczenie, akceptuje to bez skarg czy dyskusji. Gorsza od biedy jest dla niego niemożność malowania, tworzenia i właśnie ta sprzeczność czyni postać Pissarra tak autentyczną i skłania do refleksji.

Irving Stone mistrzowsko oddaje również rozwój impresjonizmu–od buntu wobec akademickiego malarstwa po stopniowe zdobywanie uznania. Ukazuje kulisy powstawania nowego kierunku, trudności finansowe artystów, podejście opiekunów do młodych malarzy, grupowy wysiłek i wiarę  w to, że pewnego dnia pomiędzy romantyczną aurą Fonatainebleau a twardym  nieupiększonym realizmem powstanie świat ukazujący prawdę o człowieku i jego naturze, którą artyści przedstawią na obrazach.

Mimo licznych zalet, książka nie jest dla każdego. Jej objętość, szczegółowość oraz liczne dygresje mogą być męczące dla czytelników niezainteresowanych sztuką. Jednak dla miłośników malarstwa stanowi prawdziwą ucztę intelektualną i emocjonalną. Autor wplata w narrację informacje z zakresu historii, literatury, medycyny czy techniki malarskiej i trzeba przyznać, że pod tym względem książka jest ogromną skarbnicą wiedzy.

Bezmiar sławy to powieść wyjątkowa–bogata, wciągająca i pełna pasji. Irving Stone stworzył dzieło, które nie tylko opowiada o sztuce, ale pozwala ją poczuć. To książka, która inspiruje do dalszego poznawania świata malarstwa i jego twórców, a także skłania do refleksji nad ceną, jaką płaci się za realizację własnych marzeń. To było ciekawe doświadczenie literackie:)

WPISY POWIĄZANE: 

,,Opowieść o Darwinie"-Irving Stone

Tytuł: Bezmiar sławy. Powieść z życia Camille'a Pissarra

Autor: Irving Stone

Wydawnictwo: Muza

Kategoria: biografia, autobiografia, pamiętnik

Tytuł oryginału: Depths of glory

Data wydania: 2007-01-01

Data 1. wydania: 1985-01-01

Liczba stron: 800

ISBN: 978-83-7495-387-0

Tłumacz: Hanna Pawlikowska

,,TRĘDOWATA"-HELENA MNISZKÓWNA

Trędowata Heleny Mniszkówny to jedna z najbardziej znanych polskich powieści romantyczno-obyczajowych. Opowiada historię Stefanii Rudeckiej–młodej, skromnej i dobrze wykształconej guwernantki pochodzącej ze zubożałej szlachty. Pracując w arystokratycznym domu, poznaje Waldemara Michorowskiego–przystojnego, bogatego ordynata, który zakochuje się w niej z wzajemnością. Ich uczucie napotyka jednak liczne przeszkody, ponieważ arystokratyczne środowisko nie akceptuje związku z kobietą o niższym statusie społecznym.

Główną bohaterką powieści jest Stefania Rudecka, nazywana Stefcią. To osoba dobra, uczciwa, wrażliwa, inteligentna, czysta i pełna godności. Mimo trudnych doświadczeń zachowuje szacunek do siebie i innych. Jej przeciwieństwem nie jest Waldemar, lecz ludzie z jego otoczenia. Waldemar Michorowski to człowiek odważny, energiczny,  szlachetny, świadomy swojej roli w społeczeństwie i wierny uczuciom. Nie przejmuje się opinią innych i pragnie poślubić ukochaną, mimo sprzeciwu rodziny oraz znajomych. W powieści pojawia się również wiele postaci drugoplanowych reprezentujących środowisko arystokracji. Część z nich jest życzliwa Stefci, jednak większość traktuje ją z pogardą, uważając, że nie jest godna wejścia do ich świata.

Jednym z najważniejszych tematów książki są podziały społeczne na przełomie XIX i XX wieku. Helena Mniszkówna pokazuje społeczeństwo, w którym pochodzenie i majątek są ważniejsze niż charakter czy uczucia. Arystokracja uważa się za lepszą od innych warstw społecznych i nie akceptuje małżeństw z osobami spoza swojego kręgu. Stefcia, mimo że pochodzi ze szlachty, jest uboga, dlatego zostaje odrzucona i wyśmiewana. Autorka krytykuje takie uprzedzenia i pokazuje, że wartości człowieka nie można oceniać wyłącznie na podstawie jego pozycji społecznej. Dużym atutem książki są barwnie opisani bohaterowie oraz pełna emocji fabuła. Z łatwością można zrozumieć przeżycia Stefci i kibicować jej w walce o szczęście. Powieść porusza również temat poświęcenia, godności oraz siły prawdziwej miłości, która próbuje pokonać społeczne bariery. Język powieści jest bogaty i elegancki, choć współcześnie może wydawać się nieco staroświecki. Nie przeszkadza to jednak w odbiorze książki, ponieważ historia jest wzruszająca i skłania do refleksji nad niesprawiedliwością społeczną oraz rolą uprzedzeń w życiu człowieka.

Trędowata to wartościowa powieść, która mimo upływu lat pozostaje aktualna. Pokazuje, jak krzywdzące mogą być podziały społeczne i jak trudno walczyć o własne szczęście w świecie pełnym stereotypów. Polecam tę książkę wszystkim miłośnikom klasyki literatury polskiej oraz powieści o miłości, która musi zmierzyć się z przeciwnościami losu.

Tytuł: Trędowata

Autor: Mniszkówna Helena

Wydawnictwo: Wydawnictwo Mg

Liczba stron: 594

Data premiery: 2026-06-17

Okładka: miękka

Indeks: 77042637

EAN: 9788382413816

ID produktu: 1722325015

,,SKŁODOWSKA-CURIE. REBELIANTKA"-ANGELIKA KUŹNIAK

Skłodowska-Curie. Rebeliantka to fascynująca biografia jednej z najwybitniejszych kobiet w historii nauki. Angelika Kuźniak, biografistka i reporterka znana z wnikliwych portretów wybitnych postaci, przedstawia Marię Skłodowską-Curie nie jako pomnikową noblistkę, lecz jako człowieka z krwi i kości–kobietę odważną, pełną pasji, wiedzy, ale także pogrążoną w samotności po tragicznej śmierci męża i pełną wewnętrznych sprzeczności.

Największą zaletą książki jest jej narracyjny charakter. Autorka nie ogranicza się do przedstawienia faktów z życia uczonej, lecz tworzy wielowymiarowy portret kobiety wyprzedzającej swoją epokę. Pokazuje Marię jako osobę niezależną i bezkompromisową, która nieustannie walczy o uznanie w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Jednocześnie nie pomija trudnych momentów jej życia prywatnego-miłości, straty, skandali oraz konsekwencji zdrowotnych wynikających z pracy naukowej. Ukazuje kobietę konsekwentnie realizującą swoje ambicje i zmieniającą świat mimo licznych przeciwności. Autorka pokazuje, że za wielkimi odkryciami kryje się ogromna cena–poświęcenie zdrowia, życia osobistego i nieustanna walka o własne miejsce w nauce.

Niezwykle przejmujące było dla mnie ukazanie w książce cierpienia Marii po niespodziewanej śmierci męża Piotra Curie. Maria cierpi, ale nigdy o swoim cierpieniu nie mówi. Na zewnątrz stara się nie okazywać słabości, rozpaczy, a wewnętrznie niewyobrażalnie cierpi, gdyż straciła najdroższą osobę na świecie. Odtrąca współczucie. Powtarza, że wszystko, co się zdarzy w życiu, człowiek powinien przyjąć z godnością. Po śmiertelnym wypadku Piotra, Maria ma trudności z pracą, jej myśli biegną do męża bez końca, boli ją od tego głowa i rozum się miesza. Nie może pojąć jak ma żyć bez ukochanego, bez widoku jego twarzy, bez jego uśmiechu, bez przyjacielskiego wsparcia. Po ulicach chodzi jak zahipnotyzowana, nie dbając o nic. Zatapia się w pracy w laboratorium i ma wtedy złudzenie, iż nadal w jej życiu jest mąż. Nawał pracy, opieka nad dwoma córkami i bezmiar codziennych trosk nie pozwalają jej na rozmyślania. Maria zamyka się w sobie, nie widuje się z ludźmi, rozmawia tylko o sprawach związanych z laboratorium i zajęciami, które prowadzi. Zapiski z tego okresu w jej dzienniku żałobnym są suche, bez emocji, lakoniczne. Maria codziennie przed pracą odwiedza cmentarz, a potem kolejne godziny spędza przy tablicy, mikroskopie, probówkach. Przeprowadza eksperyment za eksperymentem i zapisuje niekończące się kolumny liczb. Ból po stracie jest nie do zniesienia i tylko w laboratorium Maria może choć na chwilę nie myśleć o utracie ukochanego.

Angelika Kuźniak bardzo wnikliwie opisuje nie tylko zawodowe życie Marii, ale ukazuje też jej życie prywatne i intymne relacje rodzinne. Muszę przyznać, że robi to z wielkim wyczuciem i szacunkiem dla ludzi. Zwróciłam uwagę na to, jak Maria i Piotr doskonale się uzupełniali. Ona twardo stała na ziemi, była dobrze zorganizowana, odważna, cierpliwa, mówiła mało i jasno, była otwarta i ciekawa świata, miała pokorę wobec nauki. On był dyslektykiem, rozpraszały go hałasy, był lekko roztargniony, marzycielski, elastyczny, pełen prostoty i budził zaufanie. Oboje bardzo się kochali i zatracali w pracy przy jednym stole labolatoryjnym. Wspólnie przeprowadzali badania, jeździli na rowerowe wycieczki i spacerowali w deszczu, w ogrodzie pełnym róż grali w bule albo szachy, chodzili do teatru, a wieczorami siedzieli w szlafrokach i długo czytali gazety, dyskutowali, wymieniali się uwagami i planowali kolejne dni. Te wspólne lata były tak szczęśliwe.

Na uwagę zasługuje styl Angeliki Kuźniak. Język jest sugestywny, pełen emocji i reporterskiej precyzji. Dzięki temu książkę czyta się jak pasjonującą opowieść, a nie tradycyjną biografię. Autorka wykorzystuje bogaty materiał źródłowy i wieloletnie badania, co nadaje publikacji wiarygodności i głębi.

Skłodowska-Curie. Rebeliantka to książka wartościowa zarówno dla miłośników biografii, jak i dla wszystkich zainteresowanych historią kobiet, nauki oraz ludzkiej determinacji. To poruszająca opowieść o odwadze, sile charakteru i cenie sukcesu. Zdecydowanie warto po nią sięgnąć.

Tytuł: Maria Skłodowska-Curie. Rebeliantka

Autor: Angelika Kuźniak

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Kategoria: biografia, autobiografia, pamiętnik

Data wydania: 2026-06-17

Data 1. wyd. pol.: 2026-06-17

Liczba stron: 528

ISBN: 9788308081716

,,WENECJA. NIEZATAPIALNA"-JONATHAN KEATES

 

Wenecja od wieków fascynuje podróżników, artystów i historyków. Miasto zbudowane na wodzie, pełne kanałów, mostów i zabytkowych pałaców, stało się symbolem piękna, bogactwa i niezwykłej historii. Jonathan Keates-historyk i biograf wybitnych kompozytorów i pisarzy, członek Królewskiego Towarzystwa Literackiego; laureat najstarszych brytyjskich nagród literackich: James Tait Black Memorial Prize i Hawthornden, napisał książkę Wenecja. Niezatapialna, w której zabiera czytelnika w fascynującą podróż przez dzieje tego wyjątkowego miejsca. Autor ukazuje nie tylko jego architektoniczny splendor, ale także polityczne, społeczne i kulturowe przemiany, które przez stulecia kształtowały oblicze Wenecji. 

Wenecja. Niezatapialna to imponująca, licząca ponad 600 stron opowieść o jednym z najbardziej fascynujących miast świata. Autor nie tworzy zwykłego przewodnika ani suchego opracowania historycznego. Zamiast tego proponuje czytelnikowi wielką biografię miasta–od jego legendarnych początków wśród lagun po współczesne zmagania z masową turystyką i zmianami klimatycznymi.

Największą zaletą książki jest sposób prowadzenia narracji. Keates łączy rzetelną wiedzę historyczną z talentem gawędziarza. Opisuje narodziny weneckiej republiki, jej morską potęgę, polityczne intrygi, rozwój handlu oraz bogactwo kultury w sposób dynamiczny i pełen barwnych szczegółów. Dzięki temu nawet skomplikowane wydarzenia historyczne stają się przystępne i angażujące. Biografię miasta czyta się jak najlepszą powieść historyczno-przygodową. Autor nie idealizuje Wenecji. Pokazuje ją zarówno jako centrum sztuki i piękna, jak i państwo kierujące się bezwzględnym pragmatyzmem oraz interesem ekonomicznym. Taki wielowymiarowy obraz sprawia, że miasto przestaje być jedynie romantycznym symbolem, a staje się żywym organizmem pełnym sprzeczności.

Na szczególne uznanie zasługuje wydanie książki–w pięknej szacie graficznej, z twardymi okładkami, bogato ilustrowane mapami, rycinami i fotografiami, które pomagają śledzić opisywane wydarzenia i lepiej zrozumieć wyjątkowy charakter Wenecji. Pewnym wyzwaniem dla części czytelników może być objętość publikacji oraz duża liczba nazwisk, dat i wydarzeń. Nie jest to książka do szybkiego przeczytania w jeden wieczór. Wymaga skupienia i zainteresowania historią, ale odwdzięcza się ogromem wiedzy oraz fascynującą perspektywą na dzieje europejskiej cywilizacji.

Wenecja. Niezatapialna to znakomita propozycja dla miłośników historii, kultury i podróży. Jonathan Keates stworzył nie tylko historię miasta na wodzie, lecz także opowieść o ludzkiej ambicji, wytrwałości i zdolności do przetrwania mimo przeciwności. Po lekturze trudno patrzeć na Wenecję wyłącznie jak na turystyczną atrakcję–staje się ona bohaterką jednej z najciekawszych historii Europy. Dla mnie była to wspaniała lektura:)

                                                                                                                                                                                        

Tytuł: Wenecja. Niezatapialna

Autor: Jonathan Keates

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Kategoria: historia

Tytuł oryginału: La Serenissima: The Story of Venice

Data wydania: 2026-05-06

Liczba stron: 608

ISBN: 9788308088807

Tłumacz: Maciej Miłkowski

,,WOJNA I POKÓJ TOM IV"-LEW TOŁSTOJ

Ziemią obiecaną dla Francuzów, gdy szli naprzód, była Moskwa, a gdy się cofali-ojczyzna.

Czwarty tom Wojny i pokoju stanowi niezwykle poruszające i godne finału zwieńczenie jednej z najważniejszych powieści w historii literatury rosyjskiej. Lew Tołstoj zamyka losy swoich bohaterów na tle przełomowych wydarzeń historycznych związanych z klęską Napoleona i odwrotem wojsk francuskich z Rosji. Jednak, jak w całej epopei, historia jest tu jedynie tłem dla głębokich rozważań nad ludzką naturą, sensem życia, miłością i przeznaczeniem.

Ostatnia część powieści rozpoczyna się od momentu, gdy Rosja jest częściowo zajęta przez wojska francuskie, gdy mieszkańcy Moskwy uciekają do dalszych guberni, a do obrony kraju powoływani są wszyscy zdolni do noszenia broni. Na kolejnych stronach powieści śledzimy zmieniającą się sytuację w Rosji. Od chwili otrzymania wiadomości, że Francuzi opuścili Moskwę, głównodowodzący wojskami rosyjskimi-Kutuzow, władzą, przebiegłością i prośbami powstrzymuje własne wojska od bezużytecznych ataków i starć z ginącym wrogiem, który już nie goni cofającej się armii carskiej, ale wycofuje się w pośpiechu. Tołstoj z niezwykłą dokładnością przedstawia upadek armii Napoleona i wskazuje, że nigdzie już nie mogła się odrodzić, gdyż od bitwy pod Borodino i grabieży w Moskwie tkwiły w armii zalążki rozkładu. Żołnierze z tej wielkiej armii uciekali ze swoimi dowódcami, sami nie wiedząc dokąd, pragnąc tylko jak najszybciej wyplątać się z położenia bez wyjścia, z którego wszyscy zdawali sobie sprawę. Okres kampanii 1812 roku od bitwy pod Borodino aż do wypędzenia Francuzów pokazał, że wygrana bitwa nie jest przyczyną podboju kraju. Siła decydująca o losie narodów nie leży w najeźdźcach, w armiach, w bitwach, ale w wojnie partyzanckiej polegającej na paleniu miast i wsi, cofaniu się po bitwie, uderzaniu i wycofywaniu się, wyłapywaniu maruderów i przechwytywaniu transportów. Obraz wycofującego się wojska jest bardzo przejmujący, gdyż autor malowniczo ukazuje obdartych, głodnych, zmarzniętych, z trudem maszerujących żołnierzy napoleońskich i atakujących ich Rosjan. Warte podkreślenia jest to, że nie skupia się na wielkich dowódcach i strategiach wojennych, lecz na zwykłych ludziach, ich cierpieniu, poświęceniu i codziennych wyborach. 

Lew Tołstoj zwraca uwagę, na to że wszystkie opowieści i opisy dotyczące ówczesnych czasów mówią bez wyjątku o poświęceniu życia, o miłości ojczyzny, o rozpaczy, o żalu i bohaterstwie Rosjan. W rzeczywistości jednak tak nie było. Autor tłumaczy, że ludzie widzą przeszłość jako ogólny nastrój czasów, a nie jako osobiste sprawy, które są do zrealizowania, którymi trzeba się kierować na co dzień. Proces historyczny, który się dokonywał w Rosji był wtedy mało uchwytny dla ludzi. W Petersburgu i dalszych guberniach kobiety oraz mężczyźni w mundurach opłakiwali kraj i Moskwę, mówili o poświęceniu, ale już w armii, która wycofywała się spod Moskwy, nie mówiono o stolicy prawie wcale, nie zaprzysięgano śmierci Francuzom, ale bardziej żołnierze myśleli o ty, czy dostaną żołd, czy będzie postój i markietanki.

Język powieści, podobnie jak w poprzednich tomach, pozostaje obrazowy i pełen realistycznych scen. Tołstoj z niezwykłą łatwością przechodzi od opisów  batalistycznych do intymnych przeżyć bohaterów i tworzy w ten sposób wielowymiarowy obraz społeczeństwa rosyjskiego początku XIX wieku. Dzięki temu nie tylko śledzi się wydarzenia historyczne, ale również emocjonalnie angażuje w losy postaci i np. odczuwa się zmiany zachodzące w Bezuchowie, który odkrywa, że został stworzony do szczęścia, że szczęście tkwi w nim samym, w zaspokajaniu zwykłych potrzeb i prostym życiu. Pewnym utrudnieniem dla współczesnego odbiorcy mogą być rozbudowane rozważania filozoficzne autora. Zwłaszcza w końcowych partiach książki Tołstoj częściej występuje jako myśliciel i historyk niż powieściopisarz. Niektórym czytelnikom mogą wydać się one zbyt obszerne lub powtarzalne. Nie zmienia to jednak faktu, że stanowią integralną część przesłania całego dzieła.

Wojna i pokój. Tom IV to książka monumentalna, wymagająca skupienia i cierpliwości, ale oferująca wyjątkowo ciekawe doświadczenie literackie. Jest to nie tylko zakończenie historii bohaterów, lecz także głęboka refleksja nad człowiekiem, historią i wartościami, które nadają życiu sens. 

WPISY POWIĄZANE: 

,,Wojna i pokój. Tom III"-Lew Tołstoj

,,Wojna i pokój. Tom I i II"-Lew Tołstoj

Tytuł: Wojna i pokój. Tom IV

Autor: Lew Tołstoj

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Cykl: Wojna i Pokój (tom 1)

Kategoria: powieść historyczna

Tytuł oryginału: Война и мир

Data wydania: 2026-05-20

Liczba stron: 336

ISBN: 9788382413823

Tłumacz: Zofia Petersowa

Cytaty kolejno: str. 109, 14

,,TRĘDOWATA"-HELENA MNISZKÓWNA-ZAPOWIEDŹ

 

Trędowata-Helena Mniszkówna

Historia miłości trudnej, a jednocześnie doskonałej, zmysłowej i duchowo idealnej, a zakończonej tak, jak kończyły się największe romanse wszechczasów: Romeo i Julia czy Tristan i Izolda. W chwili, gdy już wydaje się, że kochankowie zwalczyli wszelkie przeciwności i szczęście jest na wyciągnięcie ręki, dopada ich ta, przed którą nie ma ucieczki. Śmierć. I jest to zakończenie idealne. Los Stefci Rudeckiej i ordynata Michorowskiego to los tragicznych kochanków, którzy jednak mówią do nas z odległej epoki: nie bójcie się i idźcie zawsze za odgłosem serca.

Zasługą Heleny Mniszkówny było to, że klasyczną formułę romansu ubrała w kostium narodowy i przeniosła w realia ostrych na przełomie XIX i XX wieku sporów o podziały i nierówności społeczne. Mezalians był jednym z najważniejszych tematów literatury polskiej dziewiętnastego wieku, wątek ten znajdziemy również w „Lalce” czy „Nad Niemnem”. Natomiast fakt, że fabułę książki umieszczono w świecie polskich dworów szlacheckich i pałaców magnackich spowodował, że po II wojnie światowej powieść stała się wręcz legendarna i zakazana, przez wiele lat krążyła tylko w odpisach.

PREMIERA 17 CZERWCA 2026

(Materiał promocyjny Wydawnictwa MG)

,,KASPERL I MARGIT"-MACIEJ PŁAZA

Kasperl i Margit to monumentalna, wielowymiarowa opowieść, która zachwyca rozmachem, językiem i niezwykłą atmosferą. Macieja Płazę–prozaika i tłumacza, autora powieści Skoruń, Golem, Robinson w Bolechowie poznałam po raz pierwszy literacko poprzez przekład powieści H.P. Lovecrafta Zgroza w Dunwich. Później dowiedziałam się, że prozaik był wielokrotnie wyróżniany za swoją twórczość, m.in. Nagrodą Literacką Gdynia, Nagrodą Fundacji im. Kościelskich i Literacką Nagrodą Europy Środkowej Angelus, był także dwukrotnym finalistą Nagrody Literackiej Nike.

Najnowsza książka Macieja Płazy Kasperl i Margit to książka niezwykła—balansująca między baśnią, horrorem ludowym a filozoficzną przypowieścią o samotności i pamięci. Akcja powieści rozpoczyna się w 1903 roku w Poznaniu. Wśród miejskiej biedoty przychodzi na świat Kasperl—analfabeta obdarzony niezwykłym słuchem muzycznym i talentem do pakowania się w kłopoty. Jego znakiem rozpoznawczym stają się akordeon i uliczny śpiew. Po drugiej stronie miasta dorasta dziewczynka z bogatej rodziny, która po obejrzeniu teatralnego spektaklu postanawia zostać aktorką. Z czasem przybiera imię Margit i wyrasta na gwiazdę berlińskiej sceny. 

Tytułowi bohaterowie są postaciami zagubionymi, naznaczonymi losem, próbującymi odnaleźć sens w rzeczywistości przesyconej cierpieniem i tajemnicą. Płaza buduje historię rozpiętą na trzy dekady, prowadząc czytelnika przez okres ogromnych przemian społecznych i politycznych. Wielka wojna, powstanie wielkopolskie, narodziny nazizmu, rozwój popkultury i nowoczesności—wszystko to tworzy monumentalne tło dla losów bohaterów. Autor buduje atmosferę, w której ważniejsze od wydarzeń stają się emocje, obrazy i ukryte znaczenia. 

Język powieści jest wspaniały i wymagający-taki jak lubię najbardziej. Płaza pisze niezwykle plastycznie, momentami wręcz poetycko. Opisy Poznania, Berlina, Salzburga działają na wszystkie zmysły i ma się wrażenie, że wiruje się pośród meloników, fraków, korali i słucha opowiastek szeptanych na ulicach; że czuje się krople deszczu znad Warty, Gąsawki i Sprewy; słyszy się klaksony automobili i takty klarnetowo-skrzypcowe ulatujące z otwartych okien. Autor mistrzowsko stylizuje narrację na gwarę poznańską, dodając tym samym autentyczności epoce i bohaterom. Świat przedstawiony przez pisarza jest niezwykle szczegółowy, pełen historycznych odniesień i kulturowych znaczeń. Skupienie i cierpliwość są wskazane przy tej lekturze, by nie uronić najmniejszych niuansów. 

Kasperl i Margit nie będzie książką dla każdego. Osoby oczekujące dynamicznej akcji będą zawiedzione, ale czytelnicy ceniący literaturę ambitną, niejednoznaczną, pełną symboli, emocjonalną i okraszoną malowniczymi opisami będą zachwyceni. Mnie ta powieść oczarowała, zachwyciła i podczas czytania delektowałam się każdym słowem. Serdecznie dziękuję autorowi za wspaniałe doznania czytelnicze:)

Tytuł: Kasperl i Margit

Autor: Maciej Płaza

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Kategoria: literatura piękna

Data wydania: 2026-05-20

Data 1. wyd. pol.: 2026-05-20

Liczba stron: 656

ISBN: 9788308088845

,,WOJNA I POKÓJ. TOM III"-LEW TOŁSTOJ

 

Nad całym polem, przedtem tak pogodnym i pięknym, pełnym połysku bagnetów i dymów w porannym słońcu, stała teraz mgła wilgoci oraz dymu i unosił się dziwnie kwaśny zapach saletry i krwi. Zebrały się chmurki; na zabitych, rannych, wystraszonych, wyczerpanych, zrezygnowanych ludzi zaczął padać deszczyk, jak gdyby mówił: ,,Dość, dość, ludzie! Przestańcie... Opamiętajcie się! Co wy robicie?"

Wojna i pokój. Tom III Lwa Tołstoja to dzieło, które nie tylko zachwyca swoją głębią i rozpiętością, ale także otwiera przed czytelnikiem niezwykłe przestrzenie duchowych, intelektualnych i estetycznych przeżyć. To nie jest zwykła powieść–to wszechświat, w którym narracja splata się z filozofią, historią i moralnością, a bohaterowie z uniwersalnym przesłaniem o naturze człowieka i nieuchronności losu.

Lew Tołstoj w tej powieści nie podaje jednej linii fabularnej czy jednej prawdy, lecz oferuje mnogość perspektyw i postaci, z których każda wnosi coś unikalnego do całości. Zestawia los pojedynczych osób z wielką historią. Pokazuje, że każdy człowiek żyje dla siebie, może osiągać swoje własne cele i czuć radość, że spełnił marzenie. Kiedy jednak osiągnie ten zamierzony cel, jego czyn staje się nieodwracalny, staje się historią. Człowiek świadomie żyje dla siebie, ale nieświadomie staje się narzędziem innych ludzi do osiągania ogólnoludzkich celów. Czyny poszczególnych ludzi zbiegają się ze sobą i nabierają historycznego znaczenia. W 1812 roku Napoleon Bonaparte  podjął decyzje, które wpłynęły na miliony istnień. Autor analizuje przyczyny wybuchu wojny, pokazuje że zbiegły się w czasie różne wydarzenia, które ostatecznie doprowadziły do zaostrzenia konfliktu. Miliony ludzi wyrzekły się swoich ludzkich uczuć i rozumu, musiały iść z zachodu na wschód i zabijać istoty podobne do siebie, tak samo jak przed kilku wiekami tłumy ludzi szły ze wschodu na zachód, żeby zabijać podobnych do siebie.

Autor ukazuje nastroje panujące w Rosji przed wybuchem i w trakcie wojny-przeglądy wojsk i manewry, które ukazują brak przygotowania żołnierzy do walki i chaos organizacyjno-dowódczy, gdyż istnieje kilku dowódców armii, ale brak jest głównodowodzącego, a car nie chce przejąć tej funkcji. Nie ma planu działania, a w miarę upływu czasu zamierają też wcześniejsze aktywności, ponieważ oczekiwanie na wojnę znużyło ludzi. Przyboczni władcy większą uwagę kierują na to, by car przyjemnie spędzał czas na balach i festynach, aby zapomniał o wojnie i zbliżających się wojskach Napoleona. Wreszcie dochodzi do konfrontacji dwóch armii. Napoleon i Kutuzow bez większego zastanowienia stają do bitwy pod Borodino. Tołstoj podaje, że bitwa miała inny przebieg niż to jest opisywane oficjalnie, by ukryć błędy dowódców rosyjskich. Rosjanie przyjęli bitwę w otwartym polu, nie mając prawie żadnych umocnień i przy siłach dwukrotnie słabszych od francuskich, a efektem tego było wycofanie się i otwarcie drogi nieprzyjacielskim wojskom na Moskwę.

Opisy bitwy i codzienności w obliczu wojny są dosyć malownicze-konne pułki kroczące ze śpiewakami na przedzie, szeregi wozów z rannymi, woźnice krzyczący na konie i chłoszczący je batami, wyczerpani ranni poobwiązywani szmatami, chłopi z pospolitego ruszenia z krzyżami na czapkach i w białych koszulach, pola bitwy pokryte trupami i rannymi, trawa przesiąknięta krwią, ziemia drążca od wystrzałów, ludzie biagający z przerażonymi twarzami czy taż cerkiewne procesje z obrazem Matki Boskiej Smoleńskiej podążające za armią.

Bohaterowie Tołstoja to ludzie z krwi i kości. Książę Andrzej Bołkoński-dumny arystokrata, wierzący w prawdziwą miłość i wierność, doświadczony w walce cynik, którego życie nie oszczędza zapada w pamięć. Pierre Bezuchow-przyjaciel Bołkońskiego jest targany licznymi rozterkami i koszmarami, a podczas walk po raz pierwszy doświadcza jedności z innymi żołnierzami. Przechodzi przez ciężkie momenty w życiu i ostatecznie odnajduje sens istnienia. Bohaterki kobiece są równie ciekawe. Natasza Rostowa, to młoda i pełna energii arystokratka, która przechodzi głęboką przemianę z beztroskiej dziewczyny w dojrzałą kobietę i matkę. Maria Bołkońska–siostra Andrzeja, to cicha, uległa i pobożna kobieta, która z wielką cierpliwością znosi mieszkanie z despotycznym ojcem. Autor ukazał w tych bohaterach złożoność ludzkiej emocjonalności, miłości, przemiany i obdarzył ich głębią psychologiczną.

Wojna i pokój to dzieło, które ukazuje, że mimo zewnętrznych chaosów i tragedii, to właśnie w prostocie życia, miłości i wybaczeniu kryje się prawdziwy sens istnienia. Powieść Tołstoja to dzieło, które uczy widzieć głębiej, rozumieć lepiej i kochać mocniej. To powieść, która nigdy się nie starzeje, bo jej przesłanie o pokoju, dobroci i człowieczeństwie jest ponadczasowe. Warto zanurzyć się w tej literackiej panoramie i odnaleźć w niej własne, uniwersalne prawdy.

WPISY POWIĄZANE: 

,,Wojna i pokój" Tom I-tom II"-Lew Tołstoj

Tytuł: Wojna i pokój. Tom III

Autor: Lew Tołstoj

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Cykl: Wojna i Pokój (tom 1)

Gatunek: powieść historyczna

Tytuł oryginału: Война и мир

Data wydania: 2026-05-06

Liczba stron: 448

ISBN: 9788382413632

Tłumacz: Zofia Petersowa

Cytaty kolejno: str. 248, 7

,,KASPERL I MARGIT"-MACIEJ PŁAZA-ZAPOWIEDŹ

Monumentalna powieść finalisty Literackiej Nagrody Nike

Rok 1903. Wśród poznańskich rynsztoków na świat przychodzi Kasperl. Analfabeta z niewiarygodnym słuchem muzycznym i skłonnością do pakowania się w tarapaty. Wkrótce zaczyna brylować na ulicy, a jego znakiem rozpoznawczym staje się akordeon i śpiew.

Równocześnie, po drugiej stronie miasta, dziewczynka z zamożnej rodziny po jednym ze spektakli postanawia, że zostanie aktorką. Lata później przybiera imię Margit i staje się boginią berlińskiej sceny.

Pograniczny świat Polaków i Niemców chwieje się w posadach. Galopuje postęp, rozkwita popkultura, sztuka, a zaraz za wolnością idą niebezpieczne idee. Kasperl i Margit zostają wrzuceni w wir zdarzeń, w których człowiek jest jedynie marionetką w rękach znacznie potężniejszych sił.

Rozpięta na trzy dekady powieść Macieja Płazy to misternie skonstruowany melodramat i zarazem komedia łotrzykowska pełna dwudziestowiecznego życia. Ukazuje panoramę epoki w jej nieustannym fermencie: od wielkiej wojny, przez powstanie wielkopolskie, po narodziny nazizmu. Rejestruje unikalne gwary, prowadzi drogami nędzy oraz przepychu.

Tu prywatne namiętności zderzają się z wielką historią, a my wraz z bohaterami podążamy tropem jednego pytania: co może nas uratować w świecie pełnym niepokojów?

                                   

                                   

Maciej Płaza (ur. 1976) – prozaik i tłumacz; autor powieści „Skoruń”, „Robinson w Bolechowie” i „Golem”; przekładał H.P. Lovecrafta, Williama Faulknera, J.G. Ballarda i wielu innych autorów. Za swoją twórczość wielokrotnie wyróżniany, m.in. Nagrodą Fundacji im. Kościelskich, Nagrodą Literacką Gdynia, Nagrodą Literacką Europy Środkowej Angelus, Nagrodą „Literatury na Świecie” i dwukrotnym finałem Nagrody Nike. 

                                

Zaciekawiła Was nowa powieść Macieja Płazy?

Dajcie znać w komentarzach:)

    (Materiał promocyjny Wydawnictwa Literackiego)