,,OGIEŃ I PYŁ. OSTATNIA WIOSNA MORDECHAJA ANIELEWICZA"-ROBERT ŻÓŁTEK

 

Źródło

Spacerując ulicami Warszawy można dostrzec wiele pomników i tablic pamiątkowych upamiętniających wydarzenia z okresu II wojny światowej. Jeden z takich pomników usytuowany jest na Trakcie Pamięci, Męczeństwa i Walki Żydów, a poświęcony jest Mordechajowi Anielewiczowi, komendantowi powstania w Getcie Warszawy poległemu wraz z bojownikami żydowskiego ruchy oporu w walce przeciwko niemieckiemu okupantowi 8 maja 1943 roku. Po ciężkich walkach bunkier z ostatnimi bojownikami otoczony został przez oddział SS, a następnie podpalony miotaczami płomieni i wysadzony ładunkami wybuchowymi. Obrońcy bunkra zostali pogrzebani żywcem (ok. 120 młodych mężczyzn i kobiet). Władze powojennej Polski, świadome symbolicznej wymowy tego punktu oporu pozwoliły ocalałym z Zagłady usypać pamiątkowy kopiec na znak hołdu dla poległych w walce Żydów.

Robert Żółtek, historyk z wykształcenia i pasji, w książce ,,Ogień i pył. Ostatnia wiosna Mordechaja Anielewicza" tworzy przejmujący obraz powstania w getcie warszawskim. Żydzi skupieni wokół Mordechaja Anielewicza, młodego, odważnego chłopaka, który w 1938 roku zdawał maturę w hebrajskim męskim gimnazjum, podejmują heroiczną walkę z niemieckim okupantem. 

Autor książki wielkokrotnie podkreśla, że Żydzi mając świadomość, że nie mogą ocalić życia i nie mogą uciec z getta przed wywózką na śmierć w komorach gazowych  wybrali walkę, aby zginąć w boju. Wybrali śmierć z honorem dla pamięci pokoleń; podjęli walkę, by zachować choć odrobinę godności. Byli zdesperowani, postawieni pod murem, pozbawieni nadziei, ale pragnęli odpłacić wrogowi choć za część doznanych krzywd.

Bardzo duże wrażenie zrobiły na mnie sugestywne opisy życia codziennego różnych grup społecznych i narodowościowych w okupowanej Warszawie. Ochotnicy z ukraińskich formacji pomocniczych, którzy zostali starannie wyselekcjonowani przez esesowskie komisje lekarskie i weryfikacyjne, wyszkoleni w specjalnie dla nich utworzonych placówkach w Zakopanem, Chełmie i Trawnikach, aby na rozkaz Niemców katować, mordować, gwałcić za dwadzieścia marek żołdu, darmowe wyżywienie, kwaterunek i kwartalny przydział do wojskowego burdelu. Innym przykładem są członkowie Żydowskiej Służby Porządkowej, którzy za obietnicę ocalenia życia, przeobrażali się w najgorsze kanalie wysługujące się Niemcom. Zachowywali się jak cmentarne hieny i żerowali na ginących pobratymcach. Z jednej strony działały w getcie knajpy, kabarety i burdele przeznaczone dla wybranych, ocalałych klientów ukrywających się w dzień, ale przychodzących od czasu do czasu w nocy, by się zabawić. Lał się bimber zaprawiany karmelem, aby wyglądał jak koniak i wspólnie bawili się Żydzi ze służby porządkowej, ukraińscy wachmani oraz Polacy z policji. Kasta dorobiona na szmuglu i łapówkach, w skórzanych butach z cholewami do kolan, ze złotymi sygnetami na palcach szastała pieniędzmi, podczas gdy cała reszta ludzi jadła w garkuchniach zupę z na wpół zgniłych ziemniaków z kromką czarnego chleba z otręb i zmielonej kory z wapnem! Ludzie, aby przeżyć, byli w stanie do wszystkiego się przyzwyczaić. Do grabarzy przemierzających rano i wieczorem ulice getta, by zebrać zmarłych z ulic. Do cmentarnych hien kombinerkami wyrywających złote zęby trupom, by wymienić je na chleb. Do trocinowego chleba, brukwiowej zupy i zawszonych kocy...

,,Ogień i pył. Ostatnia wiosna Mordechaja Anielewicza" to przejmujący obraz życia w gettcie warszawskim, gdzie każdego dnia ludzie walczyli o przetrwanie, gdzie ścierało się tchórzostwo z bohaterstwem, nadzieja ze zwątpieniem oraz miłość z nienawiścią. Wyjątkowe postacie historyczne i fikcyjne, sugestywne opisy, wartka akcja i godny podziwu heroiczny opór garstki buntowników świadomych męczeńskiej śmierci. Niech pamięć o nich będzie wieczna...

Tytuł: Ogień i pył. Ostatnia wiosna Mordechaja Anielewicza

Autor: Robert Żółtek

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Kategoria: literatura piękna

Data wydania: 2021-04-14

Liczba stron: 384

ISBN: 9788377797020

Cytaty: str. 125

 

,,GOŁĘBIARKI,,-ALICE HOFFMAN

Masada- niedostępna twierdza wybudowana w I wieku p.n.e. z rozkazu namiestnika Rzymu w Judei - Heroda. Jej położenie było idealne-kilkaset metrów nad poziomem Morza Martwego, na płaskowyżu będącym przedłużeniem Pustyni Judejskiej. W 66 r. n.e. w czasie powstania żydowskiego przeciwko Rzymianom twierdza została zajęta przez  Zelotów, gdy w roku 70 n.e. zburzono Świątynię Jerozolimską ocalała ludność ciągnęła do Masady, aby się w niej schronić. Miejsce to dla Izraelczyków jest symbolem heroicznego oporu, aż do końca.

I właśnie Masada jest miejscem akcji ,,Gołębiarek,, Alice Hoffman.

Źródło zdjęcia: http://lubimyczytac.pl/ksiazka/169670/golebiarki

Losy cztery kobiet skrzyżowały się w twierdzy, w tytułowym gołębniku, gdzie pracowały.

Jael - córka skrytobójcy, który nienawidzi jej i obwinia za śmierć żony zmarłej przy porodzie. Od dziecka musiała być silna i liczyć tylko na siebie. W czasie ucieczki przez pustynię, podczas której walczono o przetrwanie zrozumiała, że musi być też bezwzględna. Do Masady przybywa będąc w ciąży z żonatym mężczyzną za co ówczesne społeczeństwo potępiało kobiety.  Znajduje się także w żałobie po ukochanym.

Riwka - żona piekarza, który został zabity wraz z innymi mężczyznami przez żołnierzy rzymskich na placu miasteczka, w którym mieszkali. W czasie ucieczki traci też jedyną córkę, którą gwałcili i torturowali zbiegli żołnierze. Opiekuje się wnukami, którzy stracili mowę po traumatycznych przeżyciach.

Aziza - narzeczona wojownika, piękna i dumna dziewczyna, która została wraz z matką zgwałcona przez nomadów. Wychowywana przez przybranego ojca na wojownika. Doskonała łuczniczka bardziej odnajdująca się w świecie mężczyzn i walki niż w świecie kobiet.

Szira - czarownica z Moabu wzbudzająca strach nawet w mężczyznach. Matka Azizy, Nahary i Adira. Przekonana, że jeśli tylko kogoś obdarzy miłością, to narazi ją na śmierć. Zajmująca się magią, rzucaniem uroków i  ziołolecznictwem. Oddana bezgranicznie miłości swojego życia - przywódcy Masady, którym  był ben Jair.

Bolesne doświadczenia każdej z kobiet nie złamały ducha walki o przetrwanie, o przyszłość dla dzieci, o miłość. Stopniowo zaprzyjaźniają się, pomagają sobie w potrzebie, są solidarne.

Historie kobiet są dominujące w powieści, ale nie brak także silnych mężczyzn. Owdowiały zięć Riwki nazywany Człowiekiem z Doliny, brat Jael - odważny i nieustraszony wojownik, charyzmatyczny przywódca ben Jair.

,,Gołębiarki,, to wspaniała, uniwersalna i ponadczasowa powieść o sile kobiet, które dla swoich bliskich zrobią wszystko. Niezwykle szczegółowo zostało odmalowane przez pisarkę życie codzienne w Masadzie, wierzenia, rytuały, zwyczaje. Lektura jest bardzo wciągająca i pomimo prawie sześciuset stron czyta się ją błyskawicznie.

Z całego serca polecam:)

Źródło zdjęcia: http://whc.unesco.org/en/list/1040

                                                                     Masada