,,WAVERLEY, CZYLI SZEŚĆDZIESIĄT LAT TEMU"-WALTER SCOTT

Źródło

Wiele lat temu rozmawiałam z wujkiem Staszkiem na temat ulubionych książek i zachwycony był wówczas powieścią Waltera Scotta ,,Waverley, czyli sześćdziesiąt lat temu". Utkwiło mi to w pamięci i po latach, gdy zobaczyłam wznowienie tej powieści w Wydawnictwie MG, natychmiast sięgnęłam po książkę. 

Walter Scott jest uważany za najwybitniejszego pisarza angielskiej powieści z nurtu historyzmy romantycznego. ,,Waverley" przyniósł mu rozgłos i sławę. Jest to pierwsza powieść z cyklu ,,opowieści waverleyowskich", przedstawiających historię pogranicza szkocko-angielskiego XVII-XVIII wieku. W skład tego cyklu wchodzą: ,,Old Mortality", ,,Rob Roy", ,,Więzienie w Edynburgu", ,,Narzeczona z Lammermoor", ,,Mannering, czyli astrolog", ,,Antykwariusz",  i ,,Kenilworth". 

Akcja powieści rozgrywa się na tle wydarzeń w 1745 roku w Szkocji podczas powstania jakobitów, czyli zwolenników zrzuconej w czasie rewolucji 1688 roku z tronu angielskiego dynastii Stuartów. Jakobityzm był odpowiedzią na detronizację Jakuba VII i osadzenie na tronie jego córki Marii II wraz z mężem Wilhelmem III Orańskim, i zapoczątkowanie tym samym nowej dynastii - hanowerskiej. W Szkocji nastąpił podział wśród klanów. Część wsparła Wilhelma, a część spośród górali pozostało wiernych Jakubowi. Wywodzili się oni z klanów zamieszkujących głównie region Highland. Każdy klan miał swoją armię, co zaowocowało późniejszymi powstaniami. Pierwsze powstanie miało miejsce w 1715 roku. Jakobici uzyskali wsparcie  Francji, jednak powstanie zostało stłumione przez Anglików. W 1718 roku po raz drugi wybuchło powstanie, jednak zła jego organizacja szybko doprowadziła do upadku. Trzeci zryw przypadł na lata 1745-1746. Wielkie nadzieje na restaurację Stuartów wiązano z wnukiem Jakuba VII, Karolem Edwardem Stuartem, zwanym Pięknym Księciem Karolem. Objął on dowództwo nad trzecim powstaniem i początkowo jego armia odnosiła sukcesy. Jednak brak zdecydowania Szkotów doprowadził do fatalnej w skutkach klęski w bitwie pod Culloden w 1746 roku.

Główny bohater powieści młody szlachcic angielski Edward Waverley na czele kompanii dragonów wstępuje do armii angielskiej, która stacjonuje w Dundee, w Szkocji. W czasie przepustki składa wizytę u barona Bradwardine'a, jakobity, który jest przyjacielem jego stryja Everarda. Córka barona Róża zakochuje się w Edwardzie. W czasie polowania na jelenie Edward nieświadomie bierze udział w powstaniu jakobitów i tak rozpoczynają się jego barwne przygody. Autor od samego początku powieści kreśli rozdarcie w rodzinie Waverleyów. Edward jest wychowywany po części przez ojca Ryszarda, wiga, a po części przez stryja Everarda, torysa, opowiadającego się za jakobicką tradycją. Nieśmiały, flegmatyczny Edward zmuszony jest pokonywać kolejne przeciwności losu i brać udział w wielkich historycznych wydarzeniach. Młodzieniec przechodzi stopniową przemianę i z zaciekawieniem śledziłam jego poczynania. Bohaterowie i ich cechy odpowiadają ówczesnej epoce. Autor odtwarza zwyczaje, obyczaje i dylematy ludzi z epoki. W miarę czytania zżywałam się z postaciami: dumnym, wrażliwym i śmiesznym Everardem; wiernym i odważnym Evanem; dobrą i cierpliwą Różą; twardą Florą i innymi. 

Walter Scott ciekawie i barwnie opisuje przeszłość swojego kraju. Opisy bitwy pod Preston i potyczki pod Clifton autor zaczerpnął z opowiadań wiarygodnych naocznych świadków oraz uzupełnił je faktami z historii powstania. Pokazał, że prześladowanie Stuartów było dla wielu Szkotów symbolem prześladowań i klęsk samej Szkocji.  Po powstaniu z 1745 roku załamuje się władza patriarchalna przywódców góralskich, zostają zniesione dziedziczne sądy szlachty i baronów w części kraju, stronnictwo jakobitów zostaje wytępione. Zaczynają zanikać stare obyczaje. Aby lepiej zrozumieć treść powieści często sięgałam do objaśnień historycznych na końcu książki. 

,,Waverlej, czyli sześćdziesiąt lat temu" to wymagająca klasyczna powieść nasycona namiętnościami charakterystycznymi dla epoki, barwnymi obyczajami, walkami, ambicjami, miłościami i dylematami, zilustrowana naukami moralnymi, ale też elementami rozrywki. Dobrze, że Walter Scott szukając przyrządów wędkarskich w szufladzie, przy okazji wydobył zapomniany rękopis i ukończył dzieło. Dzięki temu wiele pokoleń może czytać o walecznym narodzie szkockim. Powieść polecam miłośnikom literatury klasycznej i  historycznej:)

    

Tytuł: Waverley, czyli sześćdziesiąt lat temu

Autor: Walter Scott

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Gatunek: klasyka

Tytuł oryginału: Waverley or ’Tis Sixty Years Since

Data wydania: 2021-03-24

Liczba stron: 576

ISBN: 9788377796931

Tłumacz: Teresa Świderska

,,NIEPOKORNA KSIĘŻNA" - ANNE O`BRIEN

Źródło

Rok 1372, posiadłość Kettlethorpe w Lincolnshire. 22- letnia Katarzyna Swynford po śmierci męża na polu walki w Akwitanii odziedziczyła zrujnowaną posiadłość. Kiedyś mieszkała na dworze Lancasterów w luksusowym pałacu Savoy, jako towarzyszka księżnej Blanki, która niestety zmarła, a książę Jan ożenił się ponownie z Konstancją Kastylijską.

Katarzyna była piękna, młoda, szczera, odważna, zdeterminowana, by żyć uczciwie i rozsądnie. O dumie postanowiła na jakiś czas zapomnieć, gdyż miała do wychowania troje dzieci.

,,...perspektywa życia na odludziu, w niedostatku i monotonii ciągnącej się aż do końca moich dni, napełniała mnie niechęcią, by nie rzec: odrazą, zaś życie na królewskim dworze w najbliższym otoczeniu księcia, pośród dawnych przyjaciół, było, mówiąc wprost, niezmierni kuszące."

Katarzyna udaje się do Londynu i prosi o pomoc Jana z Gandawy, syna króla Edwarda III. Książę proponuje, by została jego kochanką. Oburzona Katarzyna odmawia i wraca do swojej posiadłości. Wkrótce jednak książę Jan zaczyna jej pomagać i daje pracę na dworze przy opiece nad swoimi dziećmi. 

Książę odrzuca wszelkie konwenanse i zaleca się do Katarzyny, chce ją zdobyć.

,,będę się o ciebie troszczył, chronił cię i otaczał wielkimi wygodami. Będę cię szanował i traktował godnie. Będziesz moją kochanką i pragnieniem mego serca. Proszę tylko, żebyś powiedziała ,,tak", bo bardzo cię pragnę."

Katarzyna w najśmielszych marzeniach nie przypuszczała, że książę Lancaster będzie chciał mieć ją u swego boku. Targają nią sprzeczne emocje i rozterki, boi się, że prawda wyjdzie na jaw i cały dwór będzie plotkował o niej, i o księciu, że przebywają sam na sam. Mimo wątpliwości ulega wielkiemu urokowi Jana z Gandawy, i decyduje się z nim  być.

Katarzyna Swynford jest świadoma, że największym obowiązkiem księcia są sprawy Anglii, że pragnie on władzy i żadna kobieta nie będzie od  tych spraw ważniejsza. Wie, że Jan zamierza ubiegać się o tron Kastylii i dlatego ożenił się z Konstancją. Anglia potrzebuje takiego sojuszu, gdyż toczy się wojna stuletnia.

,,Pożądanie zmiotło wszelkie względy dyskrecji i gdy książę zamknął drzwi przed całym światem, władzę przejęła namiętność. Żar płomienia wypalił wszelkie słowa, wyjaśnienia, ostrzeżenia i niepokoje. Gdyby w moim sercu pozostały jeszcze jakieś wątpliwości, znikłyby teraz, ale że ich nie było, pozwoliłam księciu uwodzić wszystkie moje zmysły. Żaden cień niepewności nie podkopywał mojej decyzji, by być z nim." 

 Katarzyna Swynford i Jan z Gandawy byli sobie szczególnie bliscy duchem i ciałem. Łączyła ich wyjątkowa więź.

,,...gdy byliśmy na morzu i sztorm szalał w najlepsze, poczułem twoją obecność tak wyraźnie, jakbyś do mnie zawołała, jakby na chwilę, tak krótką jak jedno uderzenie serca, twój umysł dotknął mojego. Było to równie prawdziwe jak to, że jesteśmy tu teraz. To była chwila wielkiej radości pośród rozpaczy i klęski. Nigdy tego nie zapomnę."

Szczęście nie trwa jednak wiecznie i książę Jan starający się o tron chcąc uniknąć skandalu na dworze i utraty poparcia politycznego publicznie przyznaje, że to Katarzyna go uwiodła. Upokorzona i załamana kobieta opuszcza dwór. Czy to już koniec wielkiej miłości? Czy nie będzie jej dane przebywanie z ukochanym mężczyzną, o którego walczyła tyle lat?

Anne O`Brien odmalowała realia średniowiecznej Anglii, stosunki społeczne i życie codzienne. Bohaterowie budzą emocje, można poczuć ich rozterki, smutek i i radość.
Styl powieści jest lekki, słownictwo niewyszukane, i to początkowo mi trochę przeszkadzało w odbiorze lektury, ale już po kilku krótkich rozdziałach historia bardzo mnie wciągnęła i nie mogłam się od niej oderwać. Autorka  wyeksponowała relacje łączące Katarzynę i Jana na tle wydarzeń historycznych-wojny stuletniej, wypraw na Kastylię, śmierci króla Edwarda III i objęcia tronu przez 10-letniego bratanka Jana, Ryszarda II oraz wielu innych faktów.

,,Niepokorna księżna" to przede wszystkim piękna powieść o wielkiej miłości przeplatanej krótkimi chwilami szczęścia i namiętności oraz długą rozłąką i tęsknotą. Prawdziwa i głęboka miłość zrodzona z namiętności między kobietą i mężczyzną z nierównych stanów społecznych, którzy łamią konwenanse, by choć przez krótki czas być razem. Wykradają chwile szczęścia i bliskości.
Jak najbardziej książkę polecam:)

Za książkę dziękuję Wydawnictwu HarperCollins Polska. 

Tytuł: Niepokorna księżna
Autor: Anne O'Brien
Seria: Powieść historyczna 
Wydawnictwo: HarperCollins Polska
Tłumaczenie. Opracowanie zbiorowe
Tytuł oryginału: The Scandalous Duchess
Data wydania: 4 listopada 2015
Liczba stron: 512
Kategoria: historyczna
Cytaty: str. 13, 109, 120, 169

,,CHCĘ WSZYSTKO"-CHARLOTTE BRONTË, DOROTA COMBRZYŃSKA-NOGALA

Źródło

Aleksander Ashworth po ukończeniu studiów w Oksfordzie powraca do rodzinnego hrabstwa w Hampshire, gdzie przez jakiś czas prowadzi próżniacze i hulaszcze życie. Ojciec nie mogąc znieść trybu życia jedynego syna wysyła go do Londynu, żeby przyuczył się do jakiegoś zawodu. Tam jednak młody dziedzic rzuca się w wir zabaw z bogatą arystokracją, które przerywa dopiero śmierć ojca i powrót do Ashworth Hall. Młodzieńcze szaleństwa schodzą na plan dalszy i Aleksander żeni się z miłą i wdzięczną panną Mary Wharton.

,,Wyglądało na to, że znalazł w niej ziszczenie jednego z tych marzeń, jakie snują młodzi ludzie, o istocie cudownej dla oczu i pokrewnej dla duszy, której poszukiwaniu niektórzy poświęcają całe życie i nigdy jej nie znajdują."

Wydaje się, że ekscentryczne i często obłąkańcze zachowania Aleksandra odchodzą w zapomnienie. Nie upija się, nie klnie, nie bierze udziału w bójkach, nie wyładowuje swojego gorącego temperamentu podczas gry na pianinie, nie strzela na chybił trafił do towarzyszy, nie rozrzuca gorących węgli pod nogi. Zachowuje się wytwornie i szlachetnie, ale czy można długo utrzymywać w ryzach swój temperament?

W ciągu trzech pierwszych lat małżeństwa pani Ashworth rodzi dwóch chłopców, którzy natychmiast zostają oddani niańce na folwarku będącym częścią majątku. Ojciec nigdy nie interesuje się synami, nie rozmawia z nimi, nie pomaga w żaden sposób w ich wychowaniu. Mary cierpi z tego powodu i odbija się to na jej zdrowiu. Kiedy rodzi się córka Aleksander pozwala zostawić ją we dworze przy matce. Wkrótce jednak jego ukochana żona umiera, a wraz z nią odchodzi w zapomnienie jego czułość i przywiązanie do domu. 

Aleksander Ashworth traci rodzinę, a majątek zajmują wierzyciele. Zostawia dzieci swojej starzejącej się matce i znika...

Charlotte Brontë rozpoczęła pisanie tej powieści w 1840 roku, ale jej nie ukończyła. Po latach Dorota Combrzyńska-Nogala dokończyła powieść. Przeżycia głównych bohaterów rozpoczynające się oryginalnym tekstem zostały rozwinięte i dokończone przez współczesną polską pisarkę. Jak dla mnie różnicy między tekstami nie ma i musiałam sprawdzać podczas lektury, czy jest to zapis oryginalny, czy też napisany współcześnie. 

Powstała piękna powieść w stylu Brontë z akcją osadzoną w wiktoriańskiej Anglii, gdzie losy młodej panny Ashworth, jej braci-Edwarda i Williama oraz wielu innych postaci przeplatają się ze sobą. Bohaterowie poszukują przyjaźni, miłości i szczęścia, ale jak to w życiu bywa, nie zawsze jest tak łatwo. Często o szczęście trzeba walczyć, a fortuna kołem się toczy.

Fani twórczości Charlotte Brontë obowiązkowo powinni sięgnąć po ,,Chcę wszystko".

Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu MG.

Tytuł: Chcę wszystko
Autor: Charlotte Brontë, Dorota Combrzyńska-Rogala
Przekład: Maja Lavergne
Wydawnictwo: Wydawnictwo MG
Str. 320 145×205, oprawa twarda
Cena okładkowa 44,90 zł
ISBN: 978-83-7779-284-1 – wydanie papierowe
ISBN: 978-83-7779-287-2 – wydanie elektroniczne
Cytaty: str. 16