,,LALKA. WYDANIE WARSZAWSKIE ILUSTROWANE"-BOLESŁAW PRUS

Dawno temu, w licealnych latach nauczyciel zmuszał  moją klasę do czytania Lalki Bolesława Prusa i choć była to jedna z ciekawszych lektur szkolnych, wtedy jawiła mi się jako frustrująca historia o miłości pomiędzy kupcem Stanisławem Wokulskim, a wyniosłą panną Izabelą Łęcką. Lata młodzieńcze minęły i postanowiłam jeszcze raz przeczytać tę powieść, a zachęciło mnie do tego nowe wydanie książki-,,Lalka. Wydanie warszawskie ilustrowane", które ukazało się nakładem Wydawnictwa MG i zawiera dodatkowo interesujące fotografie pocztówek z lat 20. XX wieku. Wydanie jest imponujące i na widok książki aż chce się wykrzyknąć-wow!

Czy było warto jeszcze raz zagłębić się w historię Wokulskiego, Łęckich, Rzeckiego, Minclów i całego społeczeństwa XIX-wiecznej Warszawy? Tak, jak najbardziej:)

Bolesław Prus, w moim subiektywnym odczuciu, nadal pozostaje najwybitniejszym pisarzem polskiego pozytywizmu, a Lalka jest najważniejszą i jedną z piękniejszych powieści w historii literatury polskiej. Stanisław Wokulski nadal pozostaje dla mnie postacią tragiczną-rozdartą między romantycznym idealizmem a pozytywistycznym pragmatyzmem. Z jednej strony wierzy w potęgę uczucia, z drugiej – w rozwój nauki i pracy. Izabela Łęcka pozostaje próżna i niezdolna do głębszych uczuć.

Lalka to powieść realistyczna o szerokiej panoramie społecznej. Prus przedstawia różne warstwy społeczne: arystokrację, mieszczaństwo, inteligencję, biedotę miejską oraz środowisko żydowskie. Ukazuje konflikty klasowe, przemiany obyczajowe i ekonomiczne oraz trudności w porozumieniu między ludźmi. Ten gorzki realizm i  ponadczasowe problemy ludzkie wciąż są aktualne, a wraz ze zdobytym doświadczeniem życiowym czuję, że tematyka społeczna jest mi bliższa niż kiedyś, w latach młodzieńczych.

Uważam, że Lalka to powieść ponadczasowa. Choć opisuje realia XIX wieku, poruszane w niej problemy – pogoń za statusem, nieszczęśliwa miłość, ludzkie ambicje, samotność, nierówności społeczne nie zdeaktualizowały się. Przeżycia bohaterów sprawiały, że zastanawiałam się nad tym, jak sama zachowałabym się w podobnej sytuacji i po raz kolejny stwierdzałam, że relacje międzyludzkie są nad wyraz skomplikowane. Wielką zaletą książki jest właśnie pogłębiona psychologia postaci oraz realistyczny obraz społeczeństwa. Muszę przyznać, że Lalka to arcydzieło literatury, które zachwyca stylem, językiem i psychologiczną prawdą o ludziach. Piękna, ponadczasowa lektura:)

Tytuł: Lalka. Wydanie warszawskie ilustrowane

Autor: Bolesław Prus

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Ekranizacje: Lalka (1968)

Gatunek: klasyka

Data wydania: 2026-01-28

Data 1. wyd. pol.: 1949-01-01

Data 1. wydania: 1993-01-01

Liczba stron: 736

ISBN: 9788382411782

,,STRASZNY DZIADUNIO "-MARIA RODZIEWICZÓWNA

Straszny dziadunio Marii Rodziewiczówny to powieść obyczajowa, która łączy w sobie humor, ciepło rodzinnej opowieści oraz charakterystyczny dla pisarki szacunek wobec tradycji i wartości patriotycznych. Choć tytuł sugeruje groźną i surową postać, książka szybko odsłania przed czytelnikiem znacznie bardziej złożony i wzruszający portret nie tylko tytułowego bohatera-Polikarpa Białopiotrowicza, właściciela majątku Tepeńce na Polesiu, ale też innych bohaterów-Hieronima oraz Alberta.

Centralną postacią utworu jest starszy mężczyzna – tytułowy straszny dziadunio – który w oczach młodszych członków rodziny jawi się początkowo jako osoba surowa, zasadnicza i wymagająca bezwzględnego posłuszeństwa. Jego sposób bycia budzi respekt, a czasem nawet lęk. Polikarp jest milionerem zachowującym się jak wschodni satrapa. Nie znosi najmniejszego oporu i wszystko musi zostać wykonane na jego komendę. Jednak wraz z rozwojem fabuły odkrywamy, że pod maską oschłości kryje się człowiek głęboko kochający swoich bliskich, kierujący się honorem, odpowiedzialnością i troską o przyszłość familii.

Rodziewiczówna z dużą wnikliwością psychologiczną pokazuje przemianę w postrzeganiu dziadunia przez wnuki. Autorka buduje napięcie nie poprzez dramatyczne zwroty akcji, lecz poprzez relacje międzyludzkie, dialogi i codzienne sytuacje. Dzięki temu powieść nabiera autentyczności i staje się bliska czytelnikowi. Silnie wybrzmiewa tu motyw wychowania w duchu patriotyzmu, pracy i szacunku do tradycji – wartości szczególnie istotnych w czasach, w których tworzyła autorka.

Język utworu jest przystępny, momentami stylizowany, ale pełen ciepła i subtelnego humoru. Rodziewiczówna umiejętnie łączy ton moralizatorski z lekką ironią, co sprawia, że książka nie przytłacza dydaktyzmem. Dużym atutem powieści jest także realistyczne przedstawienie życia ziemiańskiego oraz relacji rodzinnych opartych na autorytecie i wzajemnym szacunku.

Straszny dziadunio to książka, która – mimo upływu lat – pozostaje aktualna w swoim przesłaniu. Pokazuje, że surowość może wynikać z troski, a prawdziwy autorytet buduje się nie na strachu, lecz na konsekwencji i miłości. To lektura wartościowa zarówno dla młodszych, jak i starszych czytelników, skłaniająca do refleksji nad rolą rodziny, tradycji i odpowiedzialności za drugiego człowieka.

WPISY POWIĄZANE:

,,Błękitni"-Maria Rodziewiczówna

,,Klejnot"-Maria Rodziewiczówna

,,Kądziel"-Maria Rodziewiczówna

,,Dewajtis"-Maria Rodziewiczówna

,,Lato leśnych ludzi"-Maria Rodziewiczówna

,,Jerychonka"-Maria Rodziewiczówna

Tytuł: Straszny dziadunio

Autor: Maria Rodziewiczówna

Wydawnictwo: Wydawnictwo MG

Kategoria: literatura piękna

Data wydania: 2026-01-14

Data 1. wyd. pol.: 1972-01-01

Liczba stron: 140

ISBN: 9788382411706

WIRUS PANIKI. HISTORIA KONTROWERSJI WOKÓŁ SZCZEPIONEK I AUTYZMU"-SETH MNOOKIN

Wirus paniki to reportaż popularnonaukowy, który stara się rozprawić z jednym z największych współczesnych mitów naukowych – przekonaniem, że szczepionki powodują autyzm. Autor, amerykański dziennikarz Seth Mnookin, przedstawia historie kontrowersji wokół szczepień, analizuje ich źródła oraz mechanizmy, które sprawiają, że nierzetelne teorie zdobywają tak dużą popularność, mimo braku naukowych dowodów.

Seth Mnookin nie skupia się jedynie na faktach naukowych jako suchych danych, ale prezentuje historie ludzi dotkniętych chorobami zakaźnymi oraz ukazuje rodziców uwikłanych w antyszczepionkowe przekonania. Autor bardzo dobrze oddaje w tej publikacji ludzkie emocje, jak i społeczne skutki dezinformacji. Krok po kroku pokazuje, jak zwolennicy Andrew Wakefielda, brytyjskiego gastroenterologa, który ogłosił w 1998 roku, że odkrył nowe schorzenie jelit związane ze szczepionką MMR i autyzmem, połączyli siły z orędownikami teorii o związkach tiomersalu z autyzmem i w ten sposób utworzyli międzynarodowy ruch przeciwników szczepień. Mnookin ukazuje dramat rodziców, którym zależało wyłącznie na zdrowiu i szczęściu swoich dzieci, a byli oszukiwani przez społeczeństwo. Rodzice chcieli chronić swoje dzieci przed chorobami zakaźnymi, ale chcieli też wiedzieć, co dokładnie jest wstrzykiwane im maluchom. Tylko tyle i aż tyle.

Autor porusza w książce tematy związane z rozwojem szczepionek i ich rolą w medycynie – od historycznych sukcesów po współczesne wyzwania. Na przykład opisuje, jak angielski lekarz i naturalista Edward Jenner w 1796 roku namówił do współpracy dojarkę Sarah Nelmes i ośmioletniego chłopca, Jamesa Phippsa, a efektem tej współpracy było stworzenie szczepionki na ospę wietrzną. Nie wszystkie badania nad szczepionkami kończyły się sukcesem. Jednym z najbardziej szokujących incydentów do jakiego doszło w okresie II wojny światowej było zaszczepienie przeciwko żółtej gorączce całych oddziałów wojska amerykańskiego, które miały być wysyłane w tropiki. Potrzebne dawki szczepionek produkowano w wielkim pośpiechu. Fundacja Rockefellera na pewnym etapie wytwarzała kilkadziesiąt tysięcy dawek tygodniowo, a to fatalnie odbiło się na kontroli jakości. U wielu żołnierzy wystąpiły symptomy żółtaczki, a zanim wstrzymano szczepienia zachorowało trzysta tysięcy żołnierzy, a sześćdziesięciu z nich zmarło. Okazało się, że całe partie szczepionek zostały zakażone wirusem zapalenia wątroby typu B. 

Mnookin ujawnia mechanizmy strachu i dezinformacji, które często przeważają nad logiką i dowodami naukowymi. Pokazuje skutki braku szczepień i powrót chorób uznanych już dawno za pokonane. Toczący się spór o autyzm i szczepionki spowodował wiele zmian-nieufność ludzi do szczepionek i polityki zdrowotnej państwa, ogólnoświatowy spadek poziomu wyszczepialności, powrót chorób zakaźnych oraz liczne sprawy sądowe o odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu.

Mnookin pisze jasno i rzeczowo, ale nie rezygnuje z głębi analizy. Reportaż jest bogato udokumentowany, osadzony w historii i nauce, a jednocześnie pełen ludzkich historii, które pomagają zrozumieć realne konsekwencje szerzenia się błędnych przekonań. Momentami tekst może wydawać się zbyt szczegółowy lub techniczny, co może czasem nużyć, ale trzeba docenić ogrom pracy autora i jego wnikliwość. Tym bardziej, że za Wirus paniki Seth Mnookin otrzymał nagrodę Narodowego Stowarzyszenia Autorów Publikacji Naukowych, Nagrodę im. Willa Solimene'a przyznawaną przez Amerykańskie Stowarzyszenie Autorów Publikacji Medycznych oraz Nagrodę Redaktorów Portalu Mądre Książki.

Ze swojej strony serdecznie polecam ten reportaż wszystkim zainteresowanym tematem szczepionek i autyzmu.

Tytuł: Wirus paniki. Historia kontrowersji wokół szczepionek i autyzmu

Autor: Seth Mnookin

Wydawnictwo: Czarne

Gatunek: reportaż

Liczba stron: 392

Tytuł oryginału: The Panic Virus: A True Story of Medicine, Science, and Fear

Data wydania: 2019-09-25

Liczba stron: 392

ISBN: 9788380499201

Tłumacz: Hanna Pustuła-Lewicka