Wirus paniki to reportaż popularnonaukowy, który stara się rozprawić z jednym z największych współczesnych mitów naukowych – przekonaniem, że szczepionki powodują autyzm. Autor, amerykański dziennikarz Seth Mnookin, przedstawia historie kontrowersji wokół szczepień, analizuje ich źródła oraz mechanizmy, które sprawiają, że nierzetelne teorie zdobywają tak dużą popularność, mimo braku naukowych dowodów.
Seth Mnookin nie skupia się jedynie na faktach naukowych jako suchych danych, ale prezentuje historie ludzi dotkniętych chorobami zakaźnymi oraz ukazuje rodziców uwikłanych w antyszczepionkowe przekonania. Autor bardzo dobrze oddaje w tej publikacji ludzkie emocje, jak i społeczne skutki dezinformacji. Krok po kroku pokazuje, jak zwolennicy Andrew Wakefielda, brytyjskiego gastroenterologa, który ogłosił w 1998 roku, że odkrył nowe schorzenie jelit związane ze szczepionką MMR i autyzmem, połączyli siły z orędownikami teorii o związkach tiomersalu z autyzmem i w ten sposób utworzyli międzynarodowy ruch przeciwników szczepień. Mnookin ukazuje dramat rodziców, którym zależało wyłącznie na zdrowiu i szczęściu swoich dzieci, a byli oszukiwani przez społeczeństwo. Rodzice chcieli chronić swoje dzieci przed chorobami zakaźnymi, ale chcieli też wiedzieć, co dokładnie jest wstrzykiwane im maluchom. Tylko tyle i aż tyle.
Autor porusza w książce tematy związane z rozwojem szczepionek i ich rolą w medycynie – od historycznych sukcesów po współczesne wyzwania. Na przykład opisuje, jak angielski lekarz i naturalista Edward Jenner w 1796 roku namówił do współpracy dojarkę Sarah Nelmes i ośmioletniego chłopca, Jamesa Phippsa, a efektem tej współpracy było stworzenie szczepionki na ospę wietrzną. Nie wszystkie badania nad szczepionkami kończyły się sukcesem. Jednym z najbardziej szokujących incydentów do jakiego doszło w okresie II wojny światowej było zaszczepienie przeciwko żółtej gorączce całych oddziałów wojska amerykańskiego, które miały być wysyłane w tropiki. Potrzebne dawki szczepionek produkowano w wielkim pośpiechu. Fundacja Rockefellera na pewnym etapie wytwarzała kilkadziesiąt tysięcy dawek tygodniowo, a to fatalnie odbiło się na kontroli jakości. U wielu żołnierzy wystąpiły symptomy żółtaczki, a zanim wstrzymano szczepienia zachorowało trzysta tysięcy żołnierzy, a sześćdziesięciu z nich zmarło. Okazało się, że całe partie szczepionek zostały zakażone wirusem zapalenia wątroby typu B.
Mnookin ujawnia mechanizmy strachu i dezinformacji, które często przeważają nad logiką i dowodami naukowymi. Pokazuje skutki braku szczepień i powrót chorób uznanych już dawno za pokonane. Toczący się spór o autyzm i szczepionki spowodował wiele zmian-nieufność ludzi do szczepionek i polityki zdrowotnej państwa, ogólnoświatowy spadek poziomu wyszczepialności, powrót chorób zakaźnych oraz liczne sprawy sądowe o odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu.
Mnookin pisze jasno i rzeczowo, ale nie rezygnuje z głębi analizy. Reportaż jest bogato udokumentowany, osadzony w historii i nauce, a jednocześnie pełen ludzkich historii, które pomagają zrozumieć realne konsekwencje szerzenia się błędnych przekonań. Momentami tekst może wydawać się zbyt szczegółowy lub techniczny, co może czasem nużyć, ale trzeba docenić ogrom pracy autora i jego wnikliwość. Tym bardziej, że za Wirus paniki Seth Mnookin otrzymał nagrodę Narodowego Stowarzyszenia Autorów Publikacji Naukowych, Nagrodę im. Willa Solimene'a przyznawaną przez Amerykańskie Stowarzyszenie Autorów Publikacji Medycznych oraz Nagrodę Redaktorów Portalu Mądre Książki.
Ze swojej strony serdecznie polecam ten reportaż wszystkim zainteresowanym tematem szczepionek i autyzmu.
Tytuł: Wirus paniki. Historia kontrowersji wokół szczepionek i autyzmu
Autor: Seth Mnookin
Wydawnictwo: Czarne
Gatunek: reportaż
Liczba stron: 392
Tytuł oryginału: The Panic Virus: A True Story of Medicine, Science, and Fear
Data wydania: 2019-09-25
Liczba stron: 392
ISBN: 9788380499201
Tłumacz: Hanna Pustuła-Lewicka
