Nad całym polem, przedtem tak pogodnym i pięknym, pełnym połysku bagnetów i dymów w porannym słońcu, stała teraz mgła wilgoci oraz dymu i unosił się dziwnie kwaśny zapach saletry i krwi. Zebrały się chmurki; na zabitych, rannych, wystraszonych, wyczerpanych, zrezygnowanych ludzi zaczął padać deszczyk, jak gdyby mówił: ,,Dość, dość, ludzie! Przestańcie... Opamiętajcie się! Co wy robicie?"
Wojna i pokój. Tom III Lwa Tołstoja to dzieło, które nie tylko zachwyca swoją głębią i rozpiętością, ale także otwiera przed czytelnikiem niezwykłe przestrzenie duchowych, intelektualnych i estetycznych przeżyć. To nie jest zwykła powieść–to wszechświat, w którym narracja splata się z filozofią, historią i moralnością, a bohaterowie z uniwersalnym przesłaniem o naturze człowieka i nieuchronności losu.
Lew Tołstoj w tej powieści nie podaje jednej linii fabularnej czy jednej prawdy, lecz oferuje mnogość perspektyw i postaci, z których każda wnosi coś unikalnego do całości. Zestawia los pojedynczych osób z wielką historią. Pokazuje, że każdy człowiek żyje dla siebie, może osiągać swoje własne cele i czuć radość, że spełnił marzenie. Kiedy jednak osiągnie ten zamierzony cel, jego czyn staje się nieodwracalny, staje się historią. Człowiek świadomie żyje dla siebie, ale nieświadomie staje się narzędziem innych ludzi do osiągania ogólnoludzkich celów. Czyny poszczególnych ludzi zbiegają się ze sobą i nabierają historycznego znaczenia. W 1812 roku Napoleon Bonaparte podjął decyzje, które wpłynęły na miliony istnień. Autor analizuje przyczyny wybuchu wojny, pokazuje że zbiegły się w czasie różne wydarzenia, które ostatecznie doprowadziły do zaostrzenia konfliktu. Miliony ludzi wyrzekły się swoich ludzkich uczuć i rozumu, musiały iść z zachodu na wschód i zabijać istoty podobne do siebie, tak samo jak przed kilku wiekami tłumy ludzi szły ze wschodu na zachód, żeby zabijać podobnych do siebie.
Autor ukazuje nastroje panujące w Rosji przed wybuchem i w trakcie wojny-przeglądy wojsk i manewry, które ukazują brak przygotowania żołnierzy do walki i chaos organizacyjno-dowódczy, gdyż istnieje kilku dowódców armii, ale brak jest głównodowodzącego, a car nie chce przejąć tej funkcji. Nie ma planu działania, a w miarę upływu czasu zamierają też wcześniejsze aktywności, ponieważ oczekiwanie na wojnę znużyło ludzi. Przyboczni władcy większą uwagę kierują na to, by car przyjemnie spędzał czas na balach i festynach, aby zapomniał o wojnie i zbliżających się wojskach Napoleona. Wreszcie dochodzi do konfrontacji dwóch armii. Napoleon i Kutuzow bez większego zastanowienia stają do bitwy pod Borodino. Tołstoj podaje, że bitwa miała inny przebieg niż to jest opisywane oficjalnie, by ukryć błędy dowódców rosyjskich. Rosjanie przyjęli bitwę w otwartym polu, nie mając prawie żadnych umocnień i przy siłach dwukrotnie słabszych od francuskich, a efektem tego było wycofanie się i otwarcie drogi nieprzyjacielskim wojskom na Moskwę.
Opisy bitwy i codzienności w obliczu wojny są dosyć malownicze-konne pułki kroczące ze śpiewakami na przedzie, szeregi wozów z rannymi, woźnice krzyczący na konie i chłoszczący je batami, wyczerpani ranni poobwiązywani szmatami, chłopi z pospolitego ruszenia z krzyżami na czapkach i w białych koszulach, pola bitwy pokryte trupami i rannymi, trawa przesiąknięta krwią, ziemia drążca od wystrzałów, ludzie biagający z przerażonymi twarzami czy taż cerkiewne procesje z obrazem Matki Boskiej Smoleńskiej podążające za armią.
Bohaterowie Tołstoja to ludzie z krwi i kości. Książę Andrzej Bołkoński-dumny arystokrata, wierzący w prawdziwą miłość i wierność, doświadczony w walce cynik, którego życie nie oszczędza zapada w pamięć. Pierre Bezuchow-przyjaciel Bołkońskiego jest targany licznymi rozterkami i koszmarami, a podczas walk po raz pierwszy doświadcza jedności z innymi żołnierzami. Przechodzi przez ciężkie momenty w życiu i ostatecznie odnajduje sens istnienia. Bohaterki kobiece są równie ciekawe. Natasza Rostowa, to młoda i pełna energii arystokratka, która przechodzi głęboką przemianę z beztroskiej dziewczyny w dojrzałą kobietę i matkę. Maria Bołkońska–siostra Andrzeja, to cicha, uległa i pobożna kobieta, która z wielką cierpliwością znosi mieszkanie z despotycznym ojcem. Autor ukazał w tych bohaterach złożoność ludzkiej emocjonalności, miłości, przemiany i obdarzył ich głębią psychologiczną.
Wojna i pokój to dzieło, które ukazuje, że mimo zewnętrznych chaosów i tragedii, to właśnie w prostocie życia, miłości i wybaczeniu kryje się prawdziwy sens istnienia. Powieść Tołstoja to dzieło, które uczy widzieć głębiej, rozumieć lepiej i kochać mocniej. To powieść, która nigdy się nie starzeje, bo jej przesłanie o pokoju, dobroci i człowieczeństwie jest ponadczasowe. Warto zanurzyć się w tej literackiej panoramie i odnaleźć w niej własne, uniwersalne prawdy.
WPISY POWIĄZANE:
Tytuł: Wojna i pokój. Tom III
Autor: Lew Tołstoj
Wydawnictwo: Wydawnictwo MG
Cykl: Wojna i Pokój (tom 1)
Gatunek: powieść historyczna
Tytuł oryginału: Война и мир
Data wydania: 2026-05-06
Liczba stron: 448
ISBN: 9788382413632
Tłumacz: Zofia Petersowa
Cytaty kolejno: str. 248, 7
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz